Gember kweken

Gember wordt niet via zaad vermeerderd maar uitsluitend vegetatief via rizoomstukken. Het beste kun je een verse biologische gemberwortel uit de winkel halen, want conventionele gember kan behandeld zijn met groeiremmers. Let erop dat het rizoom stevig en zo glad mogelijk is. Ideaal is een stuk dat al kleine knobbelige verdikkingen vertoont, de zogenaamde ogen, vergelijkbaar met aardappelogen.

Snijd een stuk van ongeveer 3 tot 5 cm af met minstens twee ogen en leg het een nacht in lauwwarm water. Laat verse snijvlakken een paar uur aan de lucht drogen, zodat ze niet gaan rotten. Plant het rizoomstuk vervolgens ongeveer 2 tot 5 cm diep in voedingsrijke, doorlatende aarde, met de ogen naar boven. Gember is een ondiep wortelaar, dus brede potten met minstens 30 cm doorsnede zijn geschikter dan diepe bakken. In het bed houd je een plantafstand van 20 tot 30 cm aan.

Vanaf eind januari tot februari kun je binnenshuis beginnen met voorkiemen. Zet de pot op een warme plek van minstens 20 °C, ideaal is 25 tot 26 °C. Een stuk huishoudfolie over de pot creëert in de eerste weken een tropisch microklimaat. Het kiemen duurt afhankelijk van de temperatuur 3 tot 8 weken. In de kas kun je vanaf eind maart planten. In de volle grond mag gember pas na de IJsheiligen vanaf half mei naar buiten.

Gember heeft een lichte tot halfschaduwrijke standplaats nodig. In zijn oorspronkelijke leefgebied groeit hij als ondergroei, dus volle middagzon verdraagt hij niet zo goed. Een plek met veel licht maar zonder direct zonlicht op de heetste uren is precies goed. In de zomer kan de pot na geleidelijke gewenning ook naar buiten.

De optimale groei-temperatuur ligt tussen 20 en 30 °C. 's Nachts mag de temperatuur in de zomer niet onder 12 tot 15 °C zakken. Vorst is absoluut dodelijk voor de plant. De luchtvochtigheid moet minstens 60 tot 70 procent bedragen — regelmatig het blad benevelen helpt daarbij.

Wat de grond betreft: voedingsrijk, humusrijk en vooral goed doorlatend. Gember verdraagt geen wateroverlast, wat onvermijdelijk leidt tot het rotten van de rizomen. Een drainagelaag van hydrokorrels of grind op de bodem van de pot is een must. In de volle grond is lichte, zandige grond het beste. De ideale pH-waarde ligt tussen 5,5 en 6,5, dus licht zuur. Gebruik voor het gieten bij voorkeur kalkarm water, het liefst regenwater.

Echte kweekvariëteiten zoals bij tomaten bestaan er bij gember vrijwel niet. In plaats daarvan onderscheidt men typen naar herkomstgebied, elk met een eigen karakter. Jamaicaanse gember geldt als mild en fris-citrusachtig, Indiase gember brengt een zoet citroenachtig aroma mee. Australische gember is de mildste variant, terwijl Nigeriaanse gember bekendstaat als bijzonder scherp. Braziliaanse typen vormen bijzonder grote knollen, en Fiji-gember valt op door zijn tere, sappige textuur.

Voor de teelt thuis speelt de exacte herkomst een ondergeschikte rol. Veel belangrijker is dat het rizoom vers en onbehandeld is. Biologische gember uit de supermarkt of natuurvoedingswinkel is uitstekend geschikt als uitgangsmateriaal.

Tijdens het groeiseizoen van lente tot herfst houd je de aarde gelijkmatig vochtig. Gember heeft veel water nodig, maar verdraagt geen wateroverlast. Die balans tussen vochtig en niet te nat is de belangrijkste uitdaging. De waterbehoefte is vergelijkbaar met die van tomaten.

Wat bemesting betreft, laat onderzoek van de LWG een interessant beeld zien: gember heeft verrassend weinig stikstof nodig maar juist veel kalium. Te veel stikstof leidt er zelfs toe dat er geen fatsoenlijk rizoom wordt gevormd. Compost is een goede kaliumbron. Aanvullend kun je elke drie weken gieten met brandnetelgier of in het voorjaar een organische langzaamwerkende meststof door de aarde mengen.

In de herfst, als de scheuten geel worden en afsterven, stop je volledig met gieten. Voor de overwintering blijft het rizoom in de pot en gaat het naar een donkere, droge plek bij 8 tot 12 °C. Vanaf eind februari zet je de pot weer warm en licht en begin je voorzichtig met gieten. Zo kun je gember meerdere jaren achter elkaar kweken.

Dankzij de scherpe stoffen gingerol en shogaol is gember grotendeels resistent tegen plagen en ziekten. De overgrote meerderheid van problemen ontstaat door verzorgingsfouten, niet door ziekteverwekkers.

Het meest voorkomende probleem is veruit rizoomrot, veroorzaakt door wateroverlast. Aangetaste plekken worden zacht en bruinachtig, met een rottende geur erbij. Je kunt dit voorkomen met goede drainage, het laten drogen van verse snijvlakken voor het planten en matig gieten.

Bij kamerteelt verschijnen af en toe rouwmugjes (Sciaridae), waarvan de larven de fijne wortels beschadigen. Gele vangplaten helpen bij de bestrijding — als huismiddeltje kun je ook lucifers met de kop naar beneden in de aarde steken. Schimmelvorming kan optreden bij het voorkiemen onder folie als je niet regelmatig lucht. In de volle grond kunnen woelmuizen aan de rizomen knagen — een woelmuiskorf biedt hier uitkomst.