Haverwortel kweken

Tragopogon porrifolius paarse haverwortel, oesters wortels
Andere namen
Paarse haverwortel, oesters wortels
Botanische naam
Tragopogon porrifolius
Familie / Geslacht
Asteraceae / Tragopogon
Plantencategorie
Wortel- en knolgewassen
HaverwortelPeter Turner Photography/Shutterstock.com

Haverwortel is een oude wortelgroente uit de composietenfamilie en nauw verwant aan schorseneer. De lichte wortels worden 20 tot 30 cm lang en smaken nootachtig en licht bitter, sommigen doet de smaak denken aan oesters. De plant is tweejarig: in het eerste jaar vormt hij een smal, grasachtig bladrozet en de wortel, in het tweede jaar een bijna meter hoge stengel met paarse bloemen. In Engeland en Frankrijk is haverwortel nog altijd bekend, in Duitsland was hij lang bijna vergeten. Zijn naam dankt hij aan de langwerpige zaden, die op haverkorrels lijken.

Cijfers en gegevens

Lichtbehoefte
Zon / halfschaduw
Voedingsbehoefte
Middelzware vreter
Moeilijkheidsgraad
Gemiddeld
Cultuur (volgens Gertrud Franck)
A - hoge of brede gewassen, bijna het hele jaar
Cultuur (volgens Zuster C. Weinrich)
Begeleidingscultuur
Vorstbestendigheid
Winterhard
Teeltduur
200 dagen
Rijafstand
35 cm
Plantafstand
10 cm
Groeihoogte
50 - 90 cm
Zaai diepte
3 cm
Kiemtemperatuur (minimum)
3 °C
Kiemtemperatuur (optimaal)
15 - 25 °C
Kiemtype
Donker

Plant- en oogsttijden van Haverwortel

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Direct zaaien
Oogst
Oogst (volgend jaar)

Direct zaaien van Midden Maart tot Eind April. Na een teeltperiode van 200 dagen kan de oogst beginnen rond Eind Oktober en duurt tot Midden April volgend jaar.

Haverwortel zaaien

Haverwortel zaai je direct in het bed zodra je de grond in het voorjaar kunt bewerken, het liefst van half maart tot eind april. Latere zaaiingen geven alleen dunne wortels. Trek rijen op 30 tot 35 cm afstand en leg de zaden 2 tot 3 cm diep. Na acht tot tien dagen kiemen ze. Dun de jonge planten dan uit tot 8 tot 15 cm. Knip de overtollige planten het best af, zodat de wortels van de buren niet beschadigen. Gebruik vers zaad, want het kiemt maar twee tot drie jaar goed. Voorzaaien loont niet, de penwortel verdraagt geen verplanten.

Standplaats en bodem

Haverwortel heeft een diepe, losse en steenvrije grond nodig, zodat de wortels lang en recht worden. Hij groeit het best op een open, zonnige plek in lichte, zandige en humusrijke grond. Op zware grond blijven de wortels vaak klein. Dan helpt een 25 tot 30 cm diepe sleuf die je vult met zand of oude potgrond. Vers met mest bemeste grond is ongeschikt. Voor bakken en potten wortelt haverwortel te diep.

Goede en slechte buren van Haverwortel

Haverwortel groeit in het begin langzaam en laat tussen de rijen lang veel ruimte vrij. Die gebruik je voor snelle gewassen: radijs zaai je meteen mee in de rij. Die kiemt snel en markeert de haverwortels, die meer tijd nemen. Kleine kropslasoorten, snijsla of kleine paksoirassen passen ertussen en zijn geoogst voordat de wortels de ruimte nodig hebben.

Prei, stam- en stokbonen, spinazie en sla gelden in Duitsland, Frankrijk en Engeland als goede buren van haverwortel. Prei en haverwortel staan allebei tot in de winter in het bed. Zuster Christa Weinrich zaait de verwante schorseneer daarom graag afwisselend met prei. Selderij, koolrabi en uien worden ook als partners genoemd, maar dat is maar in enkele landen overgeleverd.

Of wortels naast haverwortel passen, ziet men per land anders. Een gemeenschappelijke plaag hebben ze niet. Andere composieten zoals schorseneer of artisjok zijn als buren geen probleem, ze horen alleen in de vruchtwisseling niet na elkaar.

Goede buren
Bataviasla
Bindsla
Bleekselderij
Eikenbladsla
IJsbergsla
Knolselderij
Koolrabi
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Paksoi
Prei
Pronkboon
Radijs
Spinazie
Stokboon
Struikboon
Ui
Neutrale buren
Wortel

Voorgangers en opvolgers van Haverwortel

Zaai haverwortel elk jaar op een ander bed en houd vier jaar afstand tot haverwortel en schorseneer. Die zijn nauw verwant en krijgen allebei witte roest. Na zonnebloemen of aardpeer wacht je drie jaar, want beide delen bodemschimmels met haverwortel, en aardpeer loopt weer uit vergeten knollen uit.

Aardappelen zijn de beste voorvrucht. Daarna is de grond los en arm aan onkruid, en dat helpt de langzaam kiemende haverwortel. Bijna alle andere groenten zijn goede of neutrale voorvruchten. Na kool en maïs groeit hij juist slecht: de grove oogstresten hinderen de wortel, die zich dan sterk vertakt. Verse mest in het zaaijaar heeft hetzelfde effect.

Omdat haverwortel tot in de winter of tot het volgende voorjaar in het bed blijft, volgt er in hetzelfde jaar meestal niets meer. Goudsbloemen en kamille zaai je daar pas na drie jaar als heel bed, want beide groeien slechter na andere composieten.

Goede voorlopers
Aardappel
Slechte voorlopers
Aardpeer
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Flower Sprouts
Haverwortel
Mais
Palmkool
Rodekool
Romanesco
Savooiekool
Schorseneer
Spitskool
Spruitkool
Witte kool
Zonnebloem
Slechte opvolgers
Aardpeer
Goudsbloem
Haverwortel
Kamille
Schorseneer
Zonnebloem

Rassen

Van haverwortel bestaan maar weinig rassen. Bekend zijn oude Engelse en Franse selecties zoals ‚Mammoth Sandwich Island‘ of ‚Gian French‘, die dikkere wortels vormen.

Verzorging en bemesting

Haverwortel is een middelmatige verbruiker. Wat rijpe compost bij het klaarmaken van het bed is genoeg, verse mest verdraagt hij niet. Houd de jonge planten consequent vrij van onkruid en maak de grond regelmatig los zolang het bladrozet nog klein is. In de zomer heeft haverwortel gelijkmatig water nodig. Bij droogte vormt hij veel vertakte, taaie wortels. Na het gieten houdt een mulchlaag de grond vochtig. Voor een oogst in de winter dek je het bed in de late herfst af met stro of blad.

Ziekten en plagen

Haverwortel is een sterke groente die zelden echt ziek wordt. Sommige planten krijgen in de nazomer echte meeldauw, een witte, melige laag op de bladeren. Die schaadt de wortel nauwelijks. Iets meer ruimte in de rij zorgt voor betere luchtcirculatie.

Witte roest herken je aan gelige vlekken waaruit later wit glanzende sporenhoopjes naar buiten komen. Het is de belangrijkste ziekte van haverwortel en schorseneer, maar treedt vooral op bij een krappe vruchtwisseling. Houd daarom vier jaar afstand en verwijder aangetaste bladeren. Een middel voor de tuin bestaat niet.

Muizen en woelmuizen richten meer schade aan, want ze eten in de winter de wortels in de grond op. Waar ze veel voorkomen, oogst je in de herfst en sla je de haverwortels op. Haverwortel kan ook stengelaaltjes dragen, piepkleine rondwormen die vooral knoflook, uien en selderij beschadigen.

Vatbaar voor
Echte meeldauw van composieten
Stengelaaltje
Witte roest van schorseneer en haverwortel

Oogst en verwerking

slowmotiongli/Shutterstock.com

Oogst haverwortel niet voor eind oktober, want in de herfst worden de wortels nog flink dikker. Na de eerste stevige vorst smaken ze het lekkerst. Onder een deken van stro of blad blijven ze in het bed, zo kun je bij onbevroren grond tot ongeveer april oogsten. Steek ze voorzichtig uit door een sleuf naast de rij te graven, want beschadigde wortels verliezen melksap. Ingekuild in vochtig zand blijven ze in een koele kelder enkele maanden goed.

Borstel de wortels schoon en kook ze met schil. Daarna trek je de schil er makkelijk af en kleurt het melksap je handen niet meer. Haverwortel is lekker als puree, in soep of in reepjes gebakken. In het tweede voorjaar kun je de jonge bladeren, bloemknoppen en bloemen eten. Na de bloei worden de wortels houtig.

Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android