
De aardappel komt uit de Andes in Zuid-Amerika en kwam in de 16e eeuw naar Europa, waar men hem eerst om de bloemen als sierplant hield. Net als tomaat, paprika en aubergine hoort hij bij de nachtschadefamilie. Je eet de knollen, die aan ondergrondse uitlopers groeien. Alle groene delen bevatten giftige solanine, ook de kleine tomaatachtige bessen en groen geworden knollen. Je kweekt aardappelen elk jaar opnieuw uit pootaardappelen. Uit zaad groeien in het eerste jaar maar knolletjes zo groot als een walnoot.
Cijfers en gegevens
Plant- en oogsttijden van Aardappel
Planten 1Verplanten van Begin April tot Midden Mei. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Begin Maart en Midden April. Na een teeltperiode van 110 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Juni en duurt tot Eind Juli.
Planten 2Verplanten van Midden April tot Eind Mei. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Midden Maart en Eind April. Na een teeltperiode van 160 dagen kan de oogst beginnen rond Begin September en duurt tot Eind Oktober.
Aardappel planten
Aanplant 1: Vroege aardappel (vroege B-rij volgens Gertrud Franck)
Aanplant 2: Bewaaraardappel (A-rij volgens Gertrud Franck)
Tenzij je zelf nieuwe rassen wilt kweken, zaai je aardappels meestal niet uit zaad. Je poot (voorgekiemde) pootaardappels. De tijden gaan daarom over het poten van de aardappels.
Om ze tot vier weken voorsprong te geven, laat je de pootaardappels drie tot vier weken van tevoren voorkiemen bij 10 tot 15 graden op een lichte plek zonder directe zon. Poot ze zodra de grond 8 graden warm is, meestal van half april tot begin mei. Vroege aardappels kun je in milde streken al begin april onder vlies poten. Bewaaraardappels poot je beter pas eind april of begin mei. Zet de knollen ongeveer 10 cm diep met de kiemen naar boven, op 30 tot 35 cm in de rij en 60 tot 70 cm tussen de rijen.
Standplaats en bodem
De aardappel groeit op bijna elke tuingrond, het liefst op diepe, losse grond met veel humus. Natte voeten verdraagt hij niet. Op zware grond helpen ruggen, want die drogen sneller op en warmen sneller op. Geef hem een zonnige, luchtige plek. Daar droogt het loof snel op en heeft de aardappelziekte het moeilijker. De pH ligt het best tussen 5,5 en 7. Bekalk het aardappelbed niet, anders krijg je snel schurft. In een grote pot of plantzak van minstens 50 cm doorsnede lukt de teelt ook op het balkon.
Goede en slechte buren van Aardappel
De veldboon is een oude partner van de aardappel. In Zuid-Tirol staan tuinbonen in de aardappelrijen of aan de rand. Daar staan ze uit de wind en leveren ze de aardappelen stikstof. Ook stamslabonen, spinazie en maïs gelden als goede buren. Late koolsoorten zoals boerenkool, spruitkool of savooiekool passen naast vroege aardappelen, want als de kool in de zomer ruimte nodig heeft, heb je de aardappelen al geoogst.
Als je de aardappelen poot, zaai je radijs, rucola, tuinkers of pluksla over de rijen. Die heb je al geoogst voordat het loof doorkomt. Een rij phacelia op enige afstand houdt de coloradokever weg, en mierikswortel op de hoeken van het bed zou ook helpen. Zuster Christa Weinrich zet pepermunt en bernagie langs de randen van de aardappelrijen, terwijl dille en goudsbloemen nuttige insecten tegen bladluis aantrekken.
Tomaten horen niet naast aardappelen, want de aardappelziekte springt makkelijk over. Houd ook aubergines op afstand, daar eet de coloradokever graag van. Gertrud Franck raadde uien naast aardappelen af, Zuster Christa Weinrich rode biet, selderij en kropsla. Pompoen, komkommer en meloen gelden als slechte buren. Erwten gelden bij Gertrud Franck en in andere landen als goede buren, maar Zuster Christa Weinrich waarschuwt dat de aardappel ze remt.
- Vlinderbloemige als partner in het bed
- Praktijktip voor dit paar
- Onderzaai, levende mulch
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Trekt nuttige insecten aan
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Trekt nuttige insecten aan
- Vang- of afleidingsplant
- Onderzaai, levende mulch
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Concurrentie om licht, water, voedingsstoffen, wortelruimte
- Gemeenschappelijke plaag wordt aangetrokken of vermeerderd
- Gemeenschappelijke ziekteverwekker, verspreiding via nabijheid
- Concurrentie om licht, water, voedingsstoffen, wortelruimte
- Gemeenschappelijke ziekteverwekker, verspreiding via nabijheid
- Gemeenschappelijke plaag wordt aangetrokken of vermeerderd
Voorgangers en opvolgers van Aardappel
Aardappelen hebben minstens vier jaar pauze nodig op hetzelfde bed, ook ten opzichte van tomaat, paprika, chilipeper en aubergine. Ze delen allemaal aardappelcysteaaltjes en verticillium, die vele jaren in de grond overleven.
De beste voorvruchten zijn veldbonen, erwten en andere peulvruchten, want de aardappel benut hun stikstof goed. Gertrud Franck zaait veldbonen vooraf in de latere aardappelrij. Na maïs geven aardappelen een bijzonder goede oogst, en een dichte rij afrikaantjes het jaar ervoor vermindert wortelaaltjes.
De aardappel is zelf een heel goede voorvrucht. Daarom kwam hij vroeger als eerste gewas op nieuwe bedden. Hij laat diep losgemaakte, onkruidarme grond achter, en daar hebben wortelen, schorseneren, rode biet, snijbiet, prei en uien baat bij. Na vroege aardappelen is er in de zomer ruimte voor boerenkool, spruitkool, venkel, andijvie, herfstrapen of veldsla. Zet sla en bonen er niet direct na, want ritnaalden vreten aan sla en bonen delen met de aardappel de rattenkeutelziekte.
- Verlaagt actief aaltjes
- Verlaagt actief aaltjes
- Stikstofnalevering
- Stikstofnalevering
- Stikstofnalevering
- Stikstofnalevering
- Verlaagt actief aaltjes
- Stikstofnalevering
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Stikstofnalevering
- Stikstofnalevering
- Stikstofnalevering
- Stikstofnalevering
- Stikstofnalevering
- Stikstofnalevering
- Verlaagt actief aaltjes
- Stikstofnalevering
- Opslag van de voorteelt overwoekert de opvolger
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Allelopathie, groeiremming
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Opname van reststikstof
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Opname van reststikstof
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Bodem losmaken, bodemstructuur
- Opname van reststikstof
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Opbouw van ritnaalden
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Opbouw van ritnaalden
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
Rassen
Aardappelrassen onderscheid je vooral op rijptijd en kookeigenschappen. Vroege rassen zijn na ongeveer 90 dagen oogstrijp en ontsnappen vaak aan de aardappelziekte, late bewaarrassen hebben tot 160 dagen nodig. Vastkokende aardappelen passen in salades, kruimige in puree en knoedels. Schil en vlees kunnen geel, rood of blauw zijn, en oudere rassen bloeien vaak mooier dan nieuwe.
Verzorging en bemesting
De aardappel heeft goed gevoede grond nodig, maar geen verse mest. Geef compost of goed verteerde mest al in de herfst. Te veel stikstof maakt de planten vatbaar en de knollen minder goed houdbaar. Zijn de planten ongeveer 20 cm hoog, dan aard je ze aan en schoffel je meteen het onkruid weg. Drie tot vier weken later doe je dat nog een keer. Zo blijven de knollen in het donker en worden ze niet groen. Geef bij droogte water, vooral vanaf de bloei, als de knollen groeien. Doe dat 's ochtends en alleen onderaan. Gehakseld stro tussen de rijen houdt bladluis weg.
Ziekten en plagen
De gevaarlijkste ziekte van de aardappel is de aardappelziekte (phytophthora). Vanaf half juni worden de bladeren bruin, aan de onderkant groeit een wit schimmelpluis, en bij vochtig weer sterft het loof binnen een paar dagen af. Voorgekiemde vroege rassen groeien er vaak van weg. Plant luchtig, geef geen water over het blad en houd afstand tot tomaten. Bij aantasting knip je het loof af en oogst je de knollen pas twee tot drie weken later.
Droge bruine vlekken met kringen op de onderste bladeren wijzen op alternaria. Bladluizen brengen virusziekten zoals het aardappelvirus Y over. De planten kwijnen en geven jaar na jaar minder. Koop daarom elk jaar gezonde pootaardappelen.
De coloradokever en zijn rode larven vreten het blad tot op de stengels kaal. Raap kevers, eitjes en larven vroeg en regelmatig af. Ritnaalden boren nauwe gangetjes in de knollen, vooral als je net een grasland hebt omgespit. Schurft maakt de schil ruw, maar doet niets aan de smaak. Tegen aardappelcysteaaltjes en rhizoctonia helpen vier jaar pauze en veel compost.
Oogst en verwerking
Vroege aardappelen oogst je vanaf half juni naar behoefte. Bij veel rassen zijn de knollen groot genoeg als de planten bloeien. Bewaaraardappelen blijven in de grond tot het loof is afgestorven, en daarna nog twee weken, zodat de schil stevig wordt. Rooi ze op een droge dag met een spitvork en laat ze even opdrogen. Bewaar de aardappelen donker en luchtig bij 3 tot 5 graden, nooit onder nul en niet naast appels. Snijd groene plekken en kiemen ruim weg, want die bevatten giftige solanine.
Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android
