Aubergine kweken

Solanum melongena eierplant, eiervrucht, brinjal
Andere namen
Eierplant, eiervrucht, brinjal
Botanische naam
Solanum melongena
Familie / Geslacht
Solanaceae / Solanum
Plantencategorie
Vruchtgroenten
Auberginehans engbers/Shutterstock.com

De aubergine wordt in haar thuisland India al meer dan 3000 jaar geteeld. In een tropisch klimaat is ze een meerjarige, struikvormige plant, bij ons kweek je haar als eenjarige. Net als tomaat, paprika en aardappel hoort ze bij de nachtschadefamilie, en ze heeft nog meer warmte nodig dan paprika. Afhankelijk van het ras wordt ze 30 centimeter tot ruim een meter hoog. De vruchten zijn paars, wit, groen, gestreept of rood, lang als een komkommer of rond als een ei. De groene delen van de plant gelden als giftig, de vruchten eet je alleen gekookt of gebakken.

Cijfers en gegevens

Lichtbehoefte
Zon
Voedingsbehoefte
Zware vreter
Moeilijkheidsgraad
Gemiddeld
Cultuur (volgens Gertrud Franck)
A - hoge of brede gewassen, bijna het hele jaar
Cultuur (volgens Zuster C. Weinrich)
Hoofdcultuur
Teeltduur
125 - 150 dagen
Rijafstand
70 cm
Plantafstand
50 cm
Groeihoogte
50 - 150 cm
Zaai diepte
1 cm
Kiemtemperatuur (minimum)
18 °C
Kiemtemperatuur (optimaal)
22 - 28 °C
Kiemtype
Donker
Voorzaaiperiode
70 dagen

Plant- en oogsttijden van Aubergine

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Voorzaaien
Verplanten
Oogst

BuitenteeltVerplanten van Midden Mei tot Eind Juni. Voorzaaien ongeveer 70 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Begin Maart en Midden April. Na een teeltperiode van 150 dagen kan de oogst beginnen rond Begin Augustus en duurt tot Midden Oktober.

KasVerplanten van Begin Mei tot Eind Juni. Voorzaaien ongeveer 70 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Midden Februari en Midden April. Na een teeltperiode van 125 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Juli en duurt tot Eind Oktober.

Aubergine planten

Aubergines zaai je begin tot half maart binnen, een halve tot een centimeter diep, bij 22 tot 28 graden op de verwarming of een warmtemat. De zaden kiemen traag, bij koelere temperaturen duurt het drie weken of langer. Een dag in water geweekt komen ze sneller en gelijkmatiger op. Verspeen de kiemplantjes twee tot drie weken na het kiemen in potjes en houd ze daarna op 18 tot 21 graden, nooit onder de 15 graden.

In een onverwarmde kas of foliekas plant je vanaf begin mei, in de volle grond pas na de IJsheiligen, meestal vanaf half tot eind mei. Stevige planten die al de eerste bloemen laten zien slaan het best aan. Houd 50 tot 60 centimeter tussen de planten en 70 tot 80 centimeter tussen de rijen aan. Laat ze een week vooraf afharden en dek ze in koele nachten in mei en juni af met vliesdoek.

Standplaats en bodem

De aubergine houdt van warmte, nog meer dan paprika. Onder de 15 graden Celsius groeit ze al nauwelijks. Buiten streken met een wijnbouwklimaat staat ze daarom liever in de kas. Een grote pot met flink wat voeding op een zonnig terras werkt ook. De bestrating en de muren van het huis houden de zonnewarmte vast.

Goede en slechte buren van Aubergine

Goede buren helpen tegen de twee belangrijkste plagen van de aubergine. Afrikaantjes tussen de aubergines houden in de kas de witte vlieg weg, als je ze meteen mee plant. Later geplant helpen ze weinig. Buiten is de coloradokever de grootste plaag, en die heeft vaak meer trek in aubergines dan in aardappelen. Een rij phacelia op ruim 70 centimeter afstand houdt hem grotendeels op afstand. Zaai je die te dicht, dan verdringt ze de aubergines. Ook stamboontjes en komkommers op ruime afstand zouden de kever weghouden.

Basilicum heeft net zoveel warmte nodig als de aubergine en past goed tussen de planten, in een grote kuip ook peterselie. Zuster Christa Weinrich noemt sla, spinazie, kool en goudsbloemen als goede buren. Sla en spinazie zaai je al in het voorjaar en oogst je voordat de aubergines de ruimte nodig hebben.

Aardappelen zet je beter niet naast aubergines, omdat ze de coloradokever aantrekken. Erwten, rode biet en venkel gelden als ongunstige buren, maar een onderbouwde reden hebben we daarvoor niet gevonden. Tomaten, paprika en chilipepers kun je er gerust naast zetten, in de kas staan ze meestal toch al bij elkaar. Zorg er alleen voor dat ze in de vruchtwisseling uit elkaar blijven.

Goede buren
Afrikaantje
Basilicum
Bataviasla
Bindsla
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Citroenbasilicum
Dragon
Eikenbladsla
Flower Sprouts
Goudsbloem
Grieks struikbasilikum
IJsbergsla
IJskruid
Indische basilicum / Thaise basilicum Kaprao
Komkommer
Koolrabi
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Lupine
Palmkool
Peterselie
Phacelia
Rodekool
Romanesco
Savooiekool
Spinazie
Spitskool
Spruitkool
Struikboon
Thaise basilicum Horapha
Witte kool
Neutrale buren
Chilipeper
Paprika
Tomaat
Slechte buren
Aardappel
Erwt
Gember
Rode biet
Venkel

Voorgangers en opvolgers van Aubergine

Aubergines, tomaten, paprika, chilipepers en aardappelen delen bodemziekten zoals verticillium-verwelking en kurkwortel, en ook aardappelcystenaaltjes tasten de aubergine aan. Zet de aubergine daarom pas na vier jaar terug op een bed waar een nachtschadeplant stond. Na goudbessen en tomatillo’s is drie jaar genoeg. In de kas is dat lastig, omdat daar meestal juist deze planten staan en de ruimte krap is. Wissel dan af met komkommers of basilicum, vervang de grond of zet de aubergines in grote kuipen met verse aarde. Geënte aubergines op een tomatenonderstam kunnen beter tegen vermoeide grond.

De beste voorvruchten zijn bonen en andere peulvruchten, want de hongerige aubergine maakt goed gebruik van hun stikstof. Ook na komkommers, courgettes en andere komkommerachtigen of na sla groeit ze goed. Omdat ze pas in mei het bed in gaat, passen vroege sla of spinazie als voorteelt in hetzelfde jaar.

Na de aubergine komt het bed pas in de herfst vrij. Gele mosterd of een andere groenbemester neemt dan de overgebleven stikstof op en beschermt de grond in de winter.

Goede voorlopers
Bataviasla
Bindsla
Courgette
Eikenbladsla
Erwt
Honingmeloen
IJsbergsla
Kikkererwt
Komkommer
Kropsla
Linzen
Lollo bionda / Lollo rosso
Lupine
Melothria
Pompoen
Pronkboon
Sojaboon
Spinazie
Stokboon
Struikboon
Tuinboon
Watermeloen
Slechte voorlopers
Aardappel
Aardbei
Aubergine
Bernagie
Chilipeper
Gember
Kaapse kruisbes
Paprika
Tomaat
Tomatillo
Zonnebloem
Goede opvolgers
Mosterd
Slechte opvolgers
Aardappel
Aardbei
Aubergine
Chilipeper
Gember
Kaapse kruisbes
Mierikswortel
Paprika
Tomaat
Tomatillo

Rassen

Er zijn talloze rassen die verschillen in vorm, kleur en grootte. De andere naam eierplant komt van eivormige, witte rassen die je op het eerste gezicht nauwelijks als aubergine herkent, omdat hier vooral de typische donkerpaarse vruchten te koop zijn.

Voor de volle grond kies je kleinvruchtige, vroege en koudetolerante rassen. Veel daarvan komen uit Oost-Europa of de Balkan, en 'Benarys Blaukönigin' heeft zich bewezen. Grootvruchtige rassen rijpen alleen in de kas of in een wijnbouwklimaat betrouwbaar en hebben meer voeding en water nodig.

Verzorging en bemesting

De aubergine is een sterke teerder en heeft nog meer voeding nodig dan tomaat en paprika. Werk voor het planten vier tot zes liter compost per vierkante meter of goed verteerde mest door de grond. Geef vanaf ongeveer vier weken na het planten regelmatig brandnetelgier of tomatenmest bij. Geef ruim en gelijkmatig water, maar alleen onderaan, en mulch de grond. Grote rassen bind je aan een stok, zodat de takken niet onder de vruchten afbreken. Laat per tak maar ongeveer twee vruchten rijpen, anders blijven de late klein. In de kas schud je de bloeiende planten af en toe voor de bestuiving. Emmers water tussen de planten zorgen voor de vochtige lucht waar ze van houden.

Ziekten en plagen

In de biologische tuin is de aubergine vooral een lieveling van plagen. Bovenaan staat spint. Bij droge hitte maakt het de bladeren fijn gespikkeld en later geel, en het zit vaak al op de jonge planten. Houd de lucht vochtig, kweek de jonge planten vlot op en zet in de kas vroeg roofmijten in.

In de kas komen daar witte vlieg, bladluizen en trips bij. Tegen witte vlieg helpen sluipwespen en afrikaantjes die je meteen mee plant. Bladluizen brengen het komkommermozaïekvirus over, dat de bladeren gevlekt en misvormd maakt. Nuttige insecten zoals gaasvliegen en sluipwespen houden ze in toom.

Buiten vreten de coloradokever en zijn rode larven de bladeren, vaak liever van aubergines dan van aardappelen. Raap vanaf het late voorjaar regelmatig kevers, larven en de oranje eipakketjes weg. Insectengaas direct na het planten en een rij phacelia op afstand houden hem weg. Slakken vreten de vruchten uit, bind laag hangende vruchten daarom omhoog.

Verticillium-verwelking, waarbij de bladeren aan één kant verwelken, en kurkwortel komen uit de grond als aubergines of andere nachtschadeplanten jaar na jaar op dezelfde plek staan. Houd vier jaar afstand aan of kies geënte planten. Grauwe schimmel en sclerotinia vallen bij koele, natte lucht vooral verzwakte planten aan, goed luchten helpt. Ingezonken plekken aan de punt van de vrucht zijn neusrot, een gevolg van een ongelijkmatige toevoer van water en voeding. De aardappelziekte bij tomaten treft de aubergine nauwelijks.

Vatbaar voor
Aardappelcysteaaltjes
Bacterieel zachtrot
Bacterieverwelking
Begoniamijt
Bonenspintmijt(Gevoeligheid hoog)
Bruingemarmerde schildwants
Coloradokever(Gevoeligheid hoog)
Echte meeldauw bij tomaat
Grauwe schimmel
Groene perzikluis
Kaswittevlieg(Gevoeligheid hoog)
Katoenluis
Komkommermozaïekvirus
Kurkwortel(Gevoeligheid laag)
Naaktslakken
Phytophthora-voetrot
Rattenkeutelziekte
Rhizoctonia
Ritnaald
Tomatenbruinrimpelvirus
Tomatenmineermot
Uientrips
Verticilliumverwelking
Wortelknobbelaaltjes (kas)
Geen waardplant voor
Milde paprikavlekkenziekte
Phytophthora (aardappelziekte)

Oogst en verwerking

De eerste aubergines oogst je in de kas vanaf juli, buiten meestal vanaf augustus, ruim drie weken na de vruchtzetting. Ze zijn rijp als de schil volledig gekleurd is en glanst en het vruchtvlees licht meegeeft als je er met je duim op drukt. Wordt de schil dof en worden de zaden binnenin bruin, dan is de vrucht overrijp en kan ze bitter smaken. Snijd de vruchten af met een kort steeltje, bij oude rassen met een stekelige kelk het liefst met handschoenen. Vruchten die voor de eerste vorst niet helemaal rijp zijn, rijpen op een warme plek na.

Aubergines blijven tot twee weken goed bij ongeveer 10 graden, in de koelkast verliezen ze aroma. Eet ze alleen gaar, de groene delen van de plant gelden als giftig. Gebakken, gegrild, gestoofd of als spread horen ze net zo goed in de mediterrane keuken als in de Indiase en Aziatische. Moderne rassen hoef je niet met zout te ontbitteren.

Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android