
De schorseneer is een wortelgroente uit de composietenfamilie en komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa. Onder de donkerbruine tot zwarte schil zit wit, melksaprijk vlees met een fijne, nootachtige smaak. Daarom heet hij ook wel winterasperge. De plant is meerjarig, maar in de tuin oogst je hem meestal in de eerste herfst na het zaaien. Laat je hem staan, dan bloeit hij in het tweede jaar geel zoals een paardenbloem, en de wortels worden dikker zonder houtig te worden. De wortels gaan 30 tot 40 cm diep.
Cijfers en gegevens
Plant- en oogsttijden van Schorseneer
Direct zaaien van Midden Maart tot Eind April. Na een teeltperiode van 220 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Oktober en duurt tot Midden April volgend jaar.
Schorseneer zaaien
Schorseneren zaai je direct in het bed, want de lange penwortel verdraagt geen verplanten. Je zaait van half maart tot eind april, zodra de grond goed te bewerken is. Heel vroege zaaisels bij kou schieten soms al in het eerste jaar door, late zaaisels geven alleen dunne wortels. Trek zaaivoren op 30 tot 35 cm afstand, leg de staafvormige zaden 2 tot 3 cm diep en dun de planten later uit tot 6 à 10 cm. Koop elk jaar vers zaad, want de zaden kiemen maar een à twee jaar goed. Op zware grond helpt een rug, net als bij wortels.
Standplaats en bodem
Schorseneren hebben een diepe, losse en humusrijke grond zonder stenen nodig, zodat de wortels lang en recht groeien. Maak het bed vooraf zo'n 40 cm diep los. Natte en verdichte grond vinden ze niet fijn, daar blijven de wortels kort en vertakken ze. Schorseneren groeien in de zon en in halfschaduw en zijn winterhard. Voor bakken en potten zijn de wortels te lang.
Goede en slechte buren van Schorseneer
Schorseneren groeien in het begin traag en laten lang ruimte tussen de rijen. Zuster Christa Weinrich zaait in maart kropsla en radijsjes tussen twee rijen schorseneren. De radijsjes kiemen snel en markeren de rijen, en de sla is geoogst voordat de schorseneren de ruimte nodig hebben. In juni zet ze rodekool, witte kool of savooiekool tussen de laatste kroppen sla, en ook knolselderij vormt daar grote, gladde knollen. Pluksla en kleine paksoisoorten passen er ook goed tussen.
Schorseneren en prei zijn een beproefd duo. Je zaait ze in het voorjaar in afwisselende rijen, ze vragen dezelfde verzorging en blijven tot in de winter in het bed staan. De preimot zou zijn waardplanten tussen de schorseneren minder goed vinden. Koolrabi, rammenas, struik- en stokbonen, uien, wortels en andere koolsoorten gelden ook als goede buren.
Slechte buren zijn voor schorseneren niet bekend. Andere composieten zoals haverwortel of zonnebloem storen niet als ze naast elkaar staan, je moet ze alleen in de vruchtwisseling uit elkaar houden.
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
Voorgangers en opvolgers van Schorseneer
Zaai schorseneren pas na minstens vier jaar opnieuw op hetzelfde bed, anders nemen witte roest en andere roestschimmels toe. Dat geldt ook voor de nauw verwante haverwortel. Na zonnebloemen en aardpeer wacht je drie jaar, omdat sclerotinia-rot alle drie aantast en aardpeer uit vergeten knollen weer opkomt.
Aardappelen zijn de beste voorvrucht, daarna is de grond los en vrij onkruidarm. De meeste andere groenten zijn goede of neutrale voorvruchten. Na kool en maïs groeien schorseneren slecht, omdat de grove oogstresten de wortel sterk laten vertakken. Op lichte zandgrond komen daar wortelknobbelaaltjes bij, piepkleine draadwormen. Zaai daar geen schorseneren na wortels, selderij, erwten, uien of witlof, die er ook last van hebben, en houd ook na prei liever afstand.
Omdat schorseneren tot in de winter of tot het voorjaar in het bed blijven, volgt er in hetzelfde jaar meestal niets meer. Ruim je het bed al in de herfst, dan kun je nog veldsla of mosterd zaaien. Goudsbloemen en kamille zaai je daar pas na drie jaar als volledig bed, want beide groeien slechter na andere composieten.
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Opslag van de voorteelt overwoekert de opvolger
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Beide waardplant van dezelfde aaltjessoort
- Beide waardplant van dezelfde aaltjessoort
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Beide waardplant van dezelfde aaltjessoort
- Beide waardplant van dezelfde aaltjessoort
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Beide waardplant van dezelfde aaltjessoort
- Beide waardplant van dezelfde aaltjessoort
- Beide waardplant van dezelfde aaltjessoort
- Beide waardplant van dezelfde aaltjessoort
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
Rassen
Het bekendste ras is ‘Hoffmanns Schwarzer Pfahl’, met zeer lange, gladde en onvertakte wortels. ‘Duplex’ vormt diepzwarte, gladde wortels en geeft een hoge opbrengst. ‘Meres’ is een nieuwer ras dat beter tegen echte meeldauw kan en net als ‘Russischer Riese’ weinig doorschiet. Het oude ras ‘Einjährige Riesen’ neigt juist tot vertakte wortels.
Verzorging en bemesting
Schorseneren zijn middelmatige verbruikers. Rijpe compost bij het voorbereiden van het bed is genoeg. Verse mest verdragen ze niet, daar worden de wortels sponzig en vertakt van. Houd de jonge planten goed onkruidvrij en schoffel voorzichtig, zodat je de wortels niet beschadigt. Van juli tot september hebben ze regelmatig water nodig, anders blijven de wortels dun. Bloemen in het eerste jaar schaden de wortel niet, je hoeft ze niet weg te breken. Voor een oogst in de winter dek je het bed in de late herfst af met blad of stro.
Ziekten en plagen
De schorseneer is een sterke groente. Bijna elk jaar verschijnt vanaf half juli echte meeldauw, een witte, meelachtige laag op de bladeren. Die komt meestal zo laat dat hij de wortel nauwelijks schaadt. Regelmatig water geven remt hem af, en rassen zoals ‘Meres’ zijn minder vatbaar.
Witte roest vormt geelachtige vlekken, waar later glanzend witte sporenkussentjes uit komen. Daarnaast zijn er roestschimmels met bruine puistjes. Beide worden pas een probleem bij een krappe vruchtwisseling, daarom houd je vier jaar afstand tussen schorseneren en haverwortel. In de moestuin blijft de schade meestal beperkt.
Op lichte zandgrond kunnen wortelknobbelaaltjes schorseneren misvormen, de wortels krijgen dan kleine knobbels. Zaai ze daar niet na wortels, selderij, erwten, uien of witlof. Ritnaalden vreten aan jonge planten, vooral op grond die eerder grasland was. Bladluizen zitten in juni en juli op de bladeren en richten alleen schade aan bij een zware aantasting.
De meeste schade komt vaak van woelmuizen, die in de herfst en winter de wortels in de grond opeten. Waar ze veel voorkomen, oogst je de schorseneren in de herfst en sla je ze op.
Oogst en verwerking
Schorseneren oogst je vanaf half oktober, als het loof afsterft, en bij onbevroren grond de hele winter door tot ongeveer april. De wortels breken makkelijk, en al uit kleine wondjes loopt melksap, waardoor ze uitdrogen. Graaf daarom naast de rij een geul en maak de wortels van opzij los. Onder blad of stro blijven ze vers in het bed. In vochtig zand of zaagsel blijven ze in een koele kelder of een kuil goed tot het voorjaar. Bij het schillen kleurt het melksap je handen bruin. Draag handschoenen of kook de schorseneren met schil en trek de schil er daarna af. Leg geschilde stukken in water met azijn of citroensap, zodat ze wit blijven. Schorseneren zijn lekker gestoofd, in roomsaus, als soep of rauw geraspt in een salade. In het voorjaar kun je ook de jonge bladeren en bloemknoppen eten.
Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android
