Zomerbonenkruid komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en behoort tot de lipbloemenfamilie. Al de Romeinen waardeerden het als keukenkruid en geneeskrachtige plant, en sinds de middeleeuwen heeft het een vaste plek in Midden-Europese tuinen. De naam zegt het al: bonenkruid hoort bij bonengerechten als zout bij de soep. De etherische oliën maken peulvruchten beter verteerbaar en zorgen voor een peperachtig, kruidig aroma dat bij het meekoken nog intenser wordt. In vergelijking met het meerjarige bergbonenkruid smaakt het duidelijk milder en fijner.
Mira Drozdowski/Shutterstock.com
Cijfers en gegevens
Plant- en oogsttijden van Bonenkruid
Direct zaaien van Begin Mei tot Eind Augustus. Verplanten van Begin Mei tot Eind Mei. Voorzaaien ongeveer 42 dagen voor het uitplanten, ongeveer tussen Midden Maart en Midden April. Na een teeltperiode van 60 dagen kan de oogst beginnen rond Begin Juli en duurt tot Eind Oktober.
Bonenkruid zaaien en planten
Vanaf maart kun je voorzaaien in zaaitrays op de vensterbank of in de kas. Minimaal 15 °C, liever 16 tot 20 °C, kiemtijd 14 tot 21 dagen. Vanaf half mei, na de ijsheiligen, uitplanten in het bed.
Direct zaaien in de volle grond kan ook vanaf half mei: zaai dun en druk het zaad alleen aan. Dun uit op 20 tot 25 cm afstand zodra de plantjes ongeveer 5 cm hoog zijn. Een tweede zaai in juni of eind juli loont – jongere blaadjes zijn aromatischer.
Standplaats en bodem
Zomerbonenkruid heeft een volzonnige plek nodig met minstens zes uur directe zon per dag. Zonder genoeg licht ontwikkelen de etherische oliën zich nauwelijks en blijft het aroma achter. De grond moet los, doorlatend en eerder schraal zijn.
Te veel mest schaadt het aroma. Op schrale bodems worden de blaadjes het meest geurig. Zware, natte grond is totaal ongeschikt – werk er vóór het planten zand doorheen.
In een kruidenspiraal hoort bonenkruid in de bovenste, droge zone samen met tijm, rozemarijn en oregano. Ook in een pot op het balkon of de vensterbank doet het het goed, zolang de drainage in orde is.
Goede en slechte buren van Bonenkruid
Bonenkruid en bonen vormen een van de bekendste combinaties in de mengcultuur. Of het nu struikbonen, stokbonen, pronkbonen of tuinbonen zijn: de etherische oliën van bonenkruid verdrijven de zwarte bonenluis en bevorderen tegelijk de groei en smaak van de bonen.
Koolsoorten zoals koolrabi of bloemkool waarderen bonenkruid in de buurt, omdat de geurstoffen koolvliegen en bladluizen op afstand houden. Rode biet en andijvie reageren ook positief.
Basilicum en bonenkruid remmen elkaars groei. Lavas is evenmin een goede partner.
Voorgangers en opvolgers van Bonenkruid
Bonenkruid behoort tot de lipbloemigen en mag niet vóór of na basilicum, salie, oregano, tijm of munt geplant worden. De hele familie verdraagt zichzelf slecht. Houd het best vier jaar pauze aan voor alle lipbloemigen op dezelfde plek.
Rassen
'Aromata' is een Erfurter selectie die bijzonder bossig en productief groeit en een hoog gehalte aan etherische olie meebrengt. 'Saturn' scoort met grote bladeren en een gunstige blad-stengelverhouding, wat de oogst royaal maakt. Voor minder optimale standplaatsen is 'Pikanta' een goede keuze – deze Tsjechische cultivar is robuust en groeikrachtig, ook bij wisselvallig weer. 'Compact' blijft zoals de naam al zegt laag en compact, ideaal voor potten en kleine bedden.
Verzorging en bemesting
Zomerbonenkruid is onderhoudsvriendelijk. Na de kiemfase heeft het nauwelijks water nodig – giet laag bij de grond om schimmels te voorkomen. Qua bemesting volstaat een compostgift bij het begin van het seizoen, in potten een voorjaarsgift met kruidenmest. Te veel stikstof gaat ten koste van het aroma. Een snoeibeurt vóór de bloei tot ongeveer 10 cm kan een tweede oogstperiode op gang brengen. Zaai niet te dicht, anders krijg je meer stengels dan bladeren.
Ziekten en plagen
Zomerbonenkruid is over het algemeen behoorlijk sterk, zeker als de standplaats goed is. Slakken mijden de plant consequent, en de etherische oliën schrikken veel plaagdieren af. Een aftreksel van bonenkruid helpt zelfs tegen bladluizen op andere planten.
Bij een te vochtige standplaats of te krappe plantafstand kunnen schimmelziekten optreden: valse meeldauw (Peronospora saturejae-hortensis) is een specifieke verwekker bij bonenkruid, terwijl grauwe schimmel (Botrytis cinerea) en roest (Puccinia menthae) ook bij verzorgingsfouten voorkomen. Aan de plaagkant zijn er de groene schildkever (Cassida viridis), cicaden en af en toe mineervlieglarven. De beste preventie is een zonnige, droge standplaats met voldoende afstand tussen de planten en geen bovenberegening.
Oogst en verwerking
Zomerbonenkruid heeft het beste aroma vlak vóór en bij het begin van de bloei, wanneer het gehalte aan etherische oliën zijn piek bereikt. Vanaf juni kun je doorlopend scheuttopjes oogsten zodra de plant groot genoeg is. Knip bij de oogst 5 tot 10 cm boven de grond en neem zo weinig mogelijk houtige stengel mee – dan loopt de plant opnieuw uit. De bloemen zijn ook eetbaar en smaken licht peperachtig. Drogen is de beste manier om bonenkruid te bewaren. De smalle, stevige blaadjes houden hun aroma uitstekend vast. Droog de stengels op kamertemperatuur, strip dan de blaadjes eraf en bewaar ze in afgesloten potten.