Zwarte rammenas kweken

Raphanus sativus var. niger zwarte rettich, zwarte winterrammenas
Andere namen
Zwarte rettich, zwarte winterrammenas
Botanische naam
Raphanus sativus var. niger
Familie / Geslacht
Brassicaceae / Raphanus
Plantencategorie
Wortel- en knolgewassen
Zwarte rammenasOrest lyzhechka/Shutterstock.com

De zwarte rammenas hoort net als andere winterrammenassen bij de tuinrammenassen. Hij is een van de best bewaarbare soorten, onder meer dankzij zijn stevige, 'schurftige' schil. Onder de zwarte schil zit wit, stevig vruchtvlees met een flinke scherpte. Radijs, zomerrammenas en zwarte rammenas horen tot dezelfde soort en zijn kruisbloemigen, net als kool. Je zaait hem in de zomer, oogst in de herfst en kunt hem tot in het voorjaar bewaren.

Cijfers en gegevens

Lichtbehoefte
Zon / halfschaduw
Voedingsbehoefte
Middelzware vreter
Moeilijkheidsgraad
Makkelijk
Cultuur (volgens Gertrud Franck)
B - laat, C - lage groei, korte groeiperiode
Cultuur (volgens Zuster C. Weinrich)
Begeleidingscultuur
Teeltduur
90 dagen
Rijafstand
30 cm
Plantafstand
15 cm
Groeihoogte
30 - 40 cm
Zaai diepte
1 cm
Kiemtemperatuur (minimum)
12 °C
Kiemtemperatuur (optimaal)
18 - 25 °C
Kiemtype
Licht

Plant- en oogsttijden van Zwarte rammenas

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Direct zaaien
Oogst

Direct zaaien van Midden Juni tot Eind Juli. Na een teeltperiode van 90 dagen kan de oogst beginnen rond Midden September en duurt tot Eind November.

Zwarte rammenas zaaien

Zwarte rammenas zaai je direct in het bed, het liefst tussen eind juni en eind juli. Zaai je eerder, dan schiet hij snel door. Na begin augustus worden de wortels voor de vorst vaak niet meer groot. Leg de zaden ongeveer 1 tot 2 cm diep in rijen met zo'n 30 cm tussenruimte. Zodra de plantjes goed zichtbaar zijn, dun je ze uit tot 15 à 20 cm. De uitgedunde plantjes kun je met ingekorte wortels en bladeren ergens anders opnieuw planten.

Standplaats en bodem

Zwarte rammenas houdt van een lichte, zonnige plek en een middelzware, humusrijke grond die diep losgemaakt is. Lange rassen hebben een diepe, steenarme grond nodig. In verdichte grond groeien de wortels krom. Houd de grond gelijkmatig vochtig, anders wordt hij houtig, voos en erg scherp. Op kalkrijke grond krijgt hij eerder last van schurft en zwartrot. In een grote, diepe bak lukt hij ook op het balkon.

Goede en slechte buren van Zwarte rammenas

Zwarte rammenas zaai je in de zomer, en hij blijft dan tot in de herfst staan. Zijn beste partner is sla. Gertrud Franck zaait sla altijd samen met rammenas, in de herfst uitdrukkelijk ook de late slasoorten, en merkte dat de sla de rammenassen tegen aardvlooien beschermt. Ook Zuster Christa Weinrich noemt sla en rammenas goede buren.

Een beproefd voorbeeld uit de gemengde moestuin van Gertrud Franck: in het voorjaar staat vroege kool naast de stokbonen. Is die geoogst, dan zaai je op die plek winterrammenas, die naast de bonen tot in de herfst groeit. Zuster Christa Weinrich plant na erwten en vroege wortelen rode kool in het midden van het bed en zaait de winterrammenas langs de rand. Bonen en erwten, wortelen, schorseneren, spinazie, Nieuw-Zeelandse spinazie, snijbiet en tomaten zijn ook goede buren, net als tuinkers en snijselderij.

Chinese kool zaai je beter niet naast zwarte rammenas. Beide gaan in de zomer de grond in, trekken aardvlooien aan en delen een virusziekte die bladluizen overbrengen. Ook rucola lokt aardvlooien. Naast komkommers en courgettes zou rammenas in hete zomers de bloemen onvruchtbaar maken. Andere koolsoorten naast rammenas zijn geen probleem, zolang je ze in de vruchtwisseling uit elkaar houdt.

Zeer goede buren
Bataviasla
Bindsla
Eikenbladsla
IJsbergsla
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Goede buren
Erwt
IJskruid
Nieuw-Zeelandse spinazie
Pronkboon
Rodekool
Schorseneer
Snijbiet
Snijselderij
Spinazie
Stokboon
Struikboon
Tomaat
Tuinkers
Wortel
Slechte buren
Chinese kool
Courgette
Komkommer
Melothria
Paksoi
Rucola

Voorgangers en opvolgers van Zwarte rammenas

Zoals alle kruisbloemigen mag zwarte rammenas pas na vier jaar terug op een bed waar kool, radijs, rammenas, rucola of tuinkers stonden. Knolvoet en zwartrot overleven vele jaren in de grond, en na kruisbloemigen heeft ook de koolvlieg vrij spel. Na radijs en andere rammenassen is die pauze extra belangrijk.

Omdat je zwarte rammenas pas vanaf eind juni zaait, is hij heel geschikt als nateelt in hetzelfde jaar. Hij doet het het best na erwten of struikbonen, waarvan hij de stikstof graag benut. Gertrud Franck zaait winterrammenas ook na vroege kool, maar daarmee verkort je de pauze tussen de kruisbloemigen. Na aardappelen krijgt hij op kalkrijke grond snel schurft. Daar wacht je beter een jaar.

Of sla goed groeit na zwarte rammenas, daarover verschillen de meningen. Zuster Christa Weinrich noemt sla een goede nateelt na rammenas, anderen vinden kruisbloemigen een slechte voorvrucht voor sla. Voor de pauze tussen kruisbloemigen telt een rammenasbed net zo zwaar als een koolbed.

Goede voorlopers
Erwt
Struikboon
Slechte voorlopers
Aardappel
Aardpeer
Barbarakruid
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Chinese kool
Flower Sprouts
Koolraap
Koolrabi
Meiraap
Mierikswortel
Mizuna (Aziatische sla)
Mosterd
Paksoi
Palmkool
Rodekool
Romanesco
Rucola
Savooiekool
Spitskool
Spruitkool
Tuinkers
Witte kool
Zeer slechte voorlopers
Bladrammenas
Radijs
Rammenas
Zwarte rammenas
Goede opvolgers
Bataviasla
Bindsla
Eikenbladsla
IJsbergsla
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Slechte opvolgers
Barbarakruid
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Chinese kool
Flower Sprouts
Koolraap
Koolrabi
Meiraap
Mierikswortel
Mizuna (Aziatische sla)
Mosterd
Paksoi
Palmkool
Rodekool
Romanesco
Rucola
Savooiekool
Spitskool
Spruitkool
Tuinkers
Witte kool
Zeer slechte opvolgers
Bladrammenas
Radijs
Rammenas
Zwarte rammenas

Rassen

Zwarte rammenas heb je in ronde en lange rassen. ‘Runder Schwarzer Winter’ is de klassieker, ‘Langer Schwarzer Winter’ vormt cilindervormige wortels en heeft diepe grond nodig. Daarnaast zijn er herfst- en winterrammenassen met een witte, paarse of bruine schil, zoals ‘Blauer Herbst und Winter’. Ze zijn allemaal te bewaren, maar de zwarte houden het langst.

Verzorging en bemesting

Zwarte rammenas is een middelmatige verbruiker. Rijpe compost voor het zaaien is genoeg. Verse mest of onrijpe compost verdraagt hij niet. Geef gelijkmatig water, zeker in een droge nazomer, en mulch de grond, anders worden de wortels houtig en erg scherp. Aanaarden geeft ze steun. Tegen koolvlieg en aardvlooien leg je direct na het zaaien fijnmazig insectengaas over het bed. Lichte vorst verdraagt hij in de grond, afgedekt met stro ook iets meer. Haal de wortels voor strenge vorst uit de grond.

Ziekten en plagen

De belangrijkste plaag bij zwarte rammenas is de koolvlieg, die hier vaak rammenasvlieg wordt genoemd. Haar maden vreten gangen in de wortels, die daarna gaan rotten en niet meer te bewaren zijn. Insectengaas direct na het zaaien beschermt het best. In de zomer vreten aardvlooien gaatjes in de jonge bladeren. Ook daartegen helpen fijn gaas en een bed dat je vochtig en geschoffeld houdt. Van mei tot oktober kunnen de larven van de raapbladwesp de bladeren binnen een paar dagen kaalvreten. Raap ze vroeg weg.

Zwartrot is een bodemziekte die vooral rammenassen treft. De wortels krijgen zwarte ringen en rotten op die plekken weg. De rustsporen blijven jarenlang in de grond, dus vooral wisselen van bed met vier jaar pauze helpt. Op bedden waar al zwartrot of knolvoet is voorgekomen, zaai je geen rammenas.

In een koele, vochtige herfst verschijnt op zwarte rammenas vaak witte roest, met witte puistjes op de bladeren. Bladluizen brengen virussen over zoals het raapmozaïekvirus. Aangetaste wortels blijven kleiner en zijn slechter te bewaren. Ook daarom zaai je hem niet naast Chinese kool.

Vatbaar voor
Aardrupsen
Aardvlooien
Alternaria-bladvlekkenziekte van kool
Bacterieel zachtrot
Bacteriële bladvlekken bij kool
Bietencysteaaltje
Bloemkoolmozaïekvirus
Fusariumverwelking bij kool en radijs
Gewone schurft(Gevoeligheid laag)
Grauwe schimmel
Groene perzikluis
Kanker van de wortelhals bij kool
Knolvoet
Komkommermozaïekvirus
Koolcysteaaltje
Koolgalmug
Koolmotje
Koolvlieg(Gevoeligheid hoog)
Koolwants
Koolzaadglanskever
Melige koolluis
Mineervliegen van kruisbloemigen(Gevoeligheid laag)
Naaktslakken
Phytophthora-voetrot
Raapbladwesp
Raapgeelmozaïekvirus
Raapmozaïekvirus
Rattenkeutelziekte
Rhizoctonia(Gevoeligheid hoog)
Ritnaald
Valse meeldauw van kool
Verticilliumverwelking bij kool
Witte bladvlekkenziekte
Witte roest(Gevoeligheid hoog)
Zwartnervigheid(Gevoeligheid laag)
Zwartrot van radijs(Gevoeligheid hoog)

Oogst en verwerking

Papava/Shutterstock.com

Zwarte rammenas oogst je in oktober en november, als de wortels hun volle grootte hebben. Trek of graaf ze bij droog weer uit en draai het loof eraf. Bij ongeveer 0 graden en een hoge luchtvochtigheid, bijvoorbeeld in zand in de kelder, blijft hij tot in het voorjaar goed.

In de keuken is hij lekker fijn geraspt of in dunne plakjes met zout, op brood of als salade. Rammenassap is een oud huismiddeltje tegen hoest: je holt een rammenas uit, vult hem met kandijsuiker en neemt het sap dat zich erin verzamelt. Mijn moeder stak vroeger altijd een klein gaatje dwars door de rammenas en zette hem op een glas. Dan liep de siroop erdoorheen en verzamelde zich in het glas.

Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android