IJsbergsla kweken

Lactuca sativa var. capitata ijsberg sla, knapperige sla
Andere namen
IJsberg sla, knapperige sla
Botanische naam
Lactuca sativa var. capitata
Familie / Geslacht
Asteraceae / Lactuca
Plantencategorie
Slagewassen
IJsbergslaMadeleine Steinbach/Shutterstock.com

IJsbergsla vormt grote, stevig gesloten kroppen van dikke, knapperige bladeren die na het aanmaken minder snel slap worden dan zachte botersla. Hij hoort bij de knapperige slatypes en is botanisch dezelfde soort als kropsla, lollo, eikenbladsla, batavia en bindsla. De groep komt uit Amerika en heeft pas in de laatste decennia de winkels bij ons veroverd. In de tuin is hij vooral in de zomer de moeite waard, want hij schiet duidelijk later door dan kropsla en blijft langer staan als hij oogstrijp is. In de koelkast blijven de kroppen tot drie weken goed.

Cijfers en gegevens

Lichtbehoefte
Zon / halfschaduw
Voedingsbehoefte
Middelzware vreter
Moeilijkheidsgraad
Makkelijk
Cultuur (volgens Gertrud Franck)
C - lage groei, korte groeiperiode
Cultuur (volgens Zuster C. Weinrich)
Begeleidingscultuur
Vorstbestendigheid
Beperkt winterhard tot -10 °C
Teeltduur
90 - 180 dagen
Rijafstand
35 cm
Plantafstand
35 cm
Groeihoogte
20 - 30 cm
Zaai diepte
1 cm
Kiemtemperatuur (minimum)
3 °C
Kiemtemperatuur (optimaal)
15 - 18 °C
Kiemtype
Licht
Voorzaaiperiode
30 dagen

Plant- en oogsttijden van IJsbergsla

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Direct zaaien
Voorzaaien
Verplanten
Oogst
Oogst (volgend jaar)

BuitenteeltDirect zaaien van Begin April tot Eind Juni. Verplanten van Begin April tot Midden Augustus. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Begin Maart en Midden Juli. Na een teeltperiode van 90 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Juni en duurt tot Eind Oktober.

KasVerplanten van Begin Maart tot Midden April. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Begin Februari en Midden Maart. Na een teeltperiode van 90 dagen kan de oogst beginnen rond Begin Mei en duurt tot Midden Juni.

WinterVerplanten van Begin Oktober tot Midden November. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Begin September en Midden Oktober. Na een teeltperiode van 180 dagen kan de oogst beginnen rond Begin Maart en duurt tot Eind Maart volgend jaar.

IJsbergsla zaaien en planten

Winter: Toont de overwinteringsteelt in een onverwarmde kas

IJsbergsla kun je het best voorzaaien. Zaai van eind maart tot in juni in potjes of multitrays en druk de zaden alleen licht aan, want sla is een lichtkiemer. Na drie tot vier weken, als de jonge planten vier tot vijf bladeren hebben, zet je ze zo hoog in het bed dat de kluit een beetje boven de grond uitsteekt. Te diep geplante sla gaat snel rotten. IJsbergsla heeft meer ruimte nodig dan kropsla, plant hem op 35 bij 35 centimeter. Anders dan kropsla kiemt hij ook bij warmte nog goed, zomerzaaiingen kun je daarom direct in het bed doen. De laatste planten zet je uiterlijk half augustus uit, want latere kroppen sluiten zich voor de winter niet meer.

Standplaats en bodem

IJsbergsla groeit het best in de zon op losse, humusrijke grond die water goed vasthoudt, maar niet drassig wordt. Een pH tussen 6 en 7 past hem. Hij verdraagt hitte beter dan kropsla, maar zijn grote, waterrijke kroppen hebben de hele teelt door gelijkmatig vocht nodig. Op droog zand blijft hij klein. Midden in de zomer kan wat schaduw in de middag geen kwaad. In een verhoogde moestuinbak of een grote pot doet hij het goed, zolang hij niet uitdroogt.

Goede en slechte buren van IJsbergsla

Net als kropsla past ijsbergsla tussen gewassen die in het begin langzaam groeien. Tussen jonge kool, koolrabi, prei, tomaten, paprika of maïs is hij geoogst voordat de buren de ruimte nodig hebben. Zuster Christa Weinrich plant eind juni, na erwten en tuinbonen, twee rijen ijsbergsla langs de randen van het bed, zaait er wat dille tussen en begin augustus herfstspinazie in het midden.

Goede partners in de rij zijn spinazie, rode biet, snijbiet, wortels, erwten en bonen. Radijsjes en rammenas groeien tussen de slaplanten en zijn lang voor de sla oogstrijp. De sla zou aardvlooien bij ze weghouden. Kervel in de slarij zou bladluizen en slakken weren, bernagie hoort aan de rand.

Peterselie en tuinkers zet je beter niet direct naast ijsbergsla, want hij zou ernaast kwijnen of doorschieten. Selderij staat in veel tabellen als slechte buur, maar Gertrud Franck zette sla zonder problemen naast selderij en een nadeel is niet aangetoond. Naast aardappelen geldt sla in sommige tabellen als ongunstig, maar zonder onderbouwing.

Zeer goede buren
Radijs
Rammenas
Zwarte rammenas
Goede buren
Aardbei
Afrikaantje
Andijvie
Artisjok
Asperge
Aubergine
Basilicum
Bernagie
Bieslook
Bloemkool
Boerenkool
Bonenkruid
Broccoli
Chilipeper
Chinese bieslook
Chinese kool
Dille
Dragon
Erwt
Flower Sprouts
Goudsbloem
Haverwortel
Honingmeloen
Kaapse kruisbes
Kardoen
Karwij
Kervel
Knoflook
Komkommer
Koolraap
Koolrabi
Koriander
Lente-ui
Luchtuien
Lupine
Mais
Meiraap
Melothria
Mizuna (Aziatische sla)
Nieuw-Zeelandse spinazie
Ondergrondse klaver
Paksoi
Palmkool
Paprika
Pastinaak
Prei
Pronkboon
Rabarber
Radicchio
Rode biet
Rodekool
Romanesco
Rucola
Savooiekool
Schorseneer
Sjalot
Snijbiet
Spinazie
Spitskool
Spruitkool
Stokboon
Struikboon
Suikerbrood
Tomaat
Tomatillo
Tuinboon
Tuinmelde
Ui
Venkel
Witte kool
Wortel
Neutrale buren
Bleekselderij
Knolselderij
Snijselderij
Slechte buren
Aardappel
Kamille
Peterselie
Tuinkers
Wortelpeterselie

Voorgangers en opvolgers van IJsbergsla

IJsbergsla, kropsla, lollo, eikenbladsla, batavia en bindsla zijn allemaal dezelfde soort. Voor de vruchtwisseling tellen ze als één sla, en ook andijvie, radicchio, suikerbrood en witlof horen er als composieten bij. Houd tussen deze gewassen drie jaar afstand, anders hopen bodemschimmels zoals sclerotinia-rot en de slawortelluis zich op in het bed. Na zonnebloemen wacht je ook drie jaar.

Goede voorvruchten voor ijsbergsla zijn prei, uien, knoflook, spinazie, courgette en vroege knolvenkel. In hetzelfde jaar past hij goed na vroege wortels of erwten. Na kool en andere kruisbloemigen groeit sla het jaar erna slechter, en na aardappelen vreten ritnaalden aan de jonge planten. Beroepstelers zien bonen, komkommers, peterselie en selderij als riskante voorvruchten, maar in de moestuin met een goede vruchtwisseling groeit sla er meestal zonder problemen na.

Het jaar na de ijsbergsla doen uiachtigen, tomaten, komkommers, kool, snijbiet of rode biet het goed. Ruim je het bed in de herfst, dan kun je nog mosterd zaaien als groenbemester. Die vriest in de winter af en laat losse grond achter. Bonen plant je beter niet direct na sla, want ze zijn allebei vatbaar voor sclerotinia-rot.

Goede voorlopers
Courgette
Haver
Kervel
Knoflook
Koolrabi
Lente-ui
Prei
Radijs
Rammenas
Sjalot
Spinazie
Ui
Venkel
Voederwikke
Winterrogge
Wortel
Zwarte rammenas
Neutrale voorgangers
Bleekselderij
Erwt
Knolselderij
Komkommer
Peterselie
Pronkboon
Snijselderij
Stokboon
Struikboon
Wortelpeterselie
Slechte voorlopers
Aardappel
Aardpeer
Andijvie
Artisjok
Barbarakruid
Bataviasla
Bernagie
Bindsla
Bladrammenas
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Chinese kool
Eikenbladsla
Flower Sprouts
IJsbergsla
Kardoen
Koolraap
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Meiraap
Mizuna (Aziatische sla)
Mosterd
Paksoi
Palmkool
Radicchio
Rodekool
Romanesco
Rucola
Savooiekool
Spitskool
Spruitkool
Suikerbrood
Tuinkers
Witlof
Witte kool
Zonnebloem
Goede opvolgers
Aubergine
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Chilipeper
Chinese kool
Courgette
Flower Sprouts
Honingmeloen
Komkommer
Koolrabi
Melothria
Mosterd
Nieuw-Zeelandse spinazie
Palmkool
Paprika
Rode biet
Rodekool
Romanesco
Savooiekool
Snijbiet
Spitskool
Spruitkool
Tomaat
Ui
Watermeloen
Witte kool
Neutrale opvolgers
Wortel
Slechte opvolgers
Aardpeer
Andijvie
Artisjok
Bataviasla
Bindsla
Eikenbladsla
Goudsbloem
IJsbergsla
Kamille
Kardoen
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Pronkboon
Radicchio
Stokboon
Struikboon
Suikerbrood
Witlof
Zonnebloem

Rassen

Bij ijsbergsla verschillen de rassen vooral in het seizoen waarvoor ze gekweekt zijn en in kleur. Naast de lichtgroene, gladde types uit de winkel zijn er rassen met een roodachtige bladrand die duidelijk meer smaak hebben. Voor de moestuin zijn rassen de moeite waard die resistent zijn tegen valse meeldauw en bladluizen. Voor de winter in een onverwarmde kas zijn er maar weinig geschikt, zoals het oude traditionele ras 'Unikum'.

Verzorging en bemesting

IJsbergsla heeft vooral gelijkmatig water nodig. Geef na het planten flink water, zodat de grond tot diep vochtig is en de wortels naar beneden groeien. Daarna zijn af en toe flinke gietbeurten beter dan elke dag een beetje. Wordt het heet en droog terwijl de kroppen zich sluiten, dan verbruinen de bladranden binnenin, en die randbrand maakt de kroppen onooglijk. Giet 's ochtends en mulch dun, dan blijft de grond koel en vochtig. Een gift compost bij het planten is genoeg als bemesting. Verse mest en veel stikstof bevorderen rot en nitraat in de bladeren.

Ziekten en plagen

Zoals alle sla heeft ijsbergsla in de tuin vooral te vrezen van slakken. Ze vreten pas geplante planten in één nacht kaal. Zet stevige jonge planten uit, raap 's avonds slakken en houd de grond rond de sla los.

Bladluizen zitten graag tussen de bladeren in de krop en brengen het slamozaïekvirus over, dat de bladeren gevlekt maakt en de planten laat kwijnen. Bladluisresistente rassen en insectengaas helpen het meest. Verwelkt een ijsbergsla ondanks vochtige grond, dan zit vaak de slawortelluis aan de wortels. Kies dan een ander stuk grond en neem resistente rassen.

Bij vochtig nazomerweer geeft valse meeldauw gele, hoekige vlekken met een wit laagje aan de onderkant van het blad. Resistente rassen zijn hier de beste voorzorg. De stevige kroppen van ijsbergsla rotten bij nattigheid makkelijk van onderaf: grauwe schimmel, sclerotinia-rot en voetrot door Rhizoctonia komen uit de bodem. Plant niet te diep, giet 's ochtends en houd tussen slateelten drie jaar pauze.

Bruine, droge bladranden binnen in de krop zijn geen ziekte, maar randbrand door watergebrek bij hitte. Na aardappelen of pas omgeploegd grasland vreten ritnaalden aan de wortels. Halve aardappelen die je twee weken voor het planten als lokaas ingraaft, laten zien of ze in het bed zitten.

Vatbaar voor
Aardrupsen
Bacterieel zachtrot
Bacteriële bladvlekken van sla
Breedbladnervigheid van sla
Echte meeldauw van composieten(Gevoeligheid laag)
Gamma-uil
Grauwe schimmel
Groene perzikluis
Groenteminveerders
Komkommermozaïekvirus
Koolzaadglanskever(Gevoeligheid laag)
Kurkwortel
Mycocentrospora-rot
Naaktslakken(Gevoeligheid hoog)
Noordelijk wortelknobbelaaltje(Gevoeligheid hoog)
Pythium-wortelrot
Rattenkeutelziekte
Rhizoctonia
Ringvlekkenziekte van sla
Ritnaald(Gevoeligheid hoog)
Slaluis(resistente rassen verkrijgbaar)
Slamozaïekvirus(resistente rassen verkrijgbaar)
Slawortelluis(resistente rassen verkrijgbaar)
Tomatenbronsvlekkenvirus
Valse meeldauw van sla(Gevoeligheid hoog, resistente rassen verkrijgbaar)

Oogst en verwerking

IJsbergsla is oogstrijp als de krop stevig aanvoelt en bij lichte druk nauwelijks meegeeft. Anders dan botersla blijft hij dan nog ongeveer een week langer in het bed staan voordat hij zich uitrekt en bitter wordt. Losse bladeren kun je niet oogsten. Snijd de hele krop 's ochtends vlak boven de grond af en laat vuile buitenbladeren meteen op het bed liggen. In de groentelade van de koelkast blijft een krop tot drie weken goed.

In de keuken waardeer je hem om zijn knapperige bladeren, die ook onder stevige dressings niet inzakken. Hij past in gemengde salades, op burgers en boterhammen en in wraps.

Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android