
IJsbergsla vormt grote, stevig gesloten kroppen van dikke, knapperige bladeren die na het aanmaken minder snel slap worden dan zachte botersla. Hij hoort bij de knapperige slatypes en is botanisch dezelfde soort als kropsla, lollo, eikenbladsla, batavia en bindsla. De groep komt uit Amerika en heeft pas in de laatste decennia de winkels bij ons veroverd. In de tuin is hij vooral in de zomer de moeite waard, want hij schiet duidelijk later door dan kropsla en blijft langer staan als hij oogstrijp is. In de koelkast blijven de kroppen tot drie weken goed.
Cijfers en gegevens
Plant- en oogsttijden van IJsbergsla
BuitenteeltDirect zaaien van Begin April tot Eind Juni. Verplanten van Begin April tot Midden Augustus. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Begin Maart en Midden Juli. Na een teeltperiode van 90 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Juni en duurt tot Eind Oktober.
KasVerplanten van Begin Maart tot Midden April. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Begin Februari en Midden Maart. Na een teeltperiode van 90 dagen kan de oogst beginnen rond Begin Mei en duurt tot Midden Juni.
WinterVerplanten van Begin Oktober tot Midden November. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Begin September en Midden Oktober. Na een teeltperiode van 180 dagen kan de oogst beginnen rond Begin Maart en duurt tot Eind Maart volgend jaar.
IJsbergsla zaaien en planten
Winter: Toont de overwinteringsteelt in een onverwarmde kas
IJsbergsla kun je het best voorzaaien. Zaai van eind maart tot in juni in potjes of multitrays en druk de zaden alleen licht aan, want sla is een lichtkiemer. Na drie tot vier weken, als de jonge planten vier tot vijf bladeren hebben, zet je ze zo hoog in het bed dat de kluit een beetje boven de grond uitsteekt. Te diep geplante sla gaat snel rotten. IJsbergsla heeft meer ruimte nodig dan kropsla, plant hem op 35 bij 35 centimeter. Anders dan kropsla kiemt hij ook bij warmte nog goed, zomerzaaiingen kun je daarom direct in het bed doen. De laatste planten zet je uiterlijk half augustus uit, want latere kroppen sluiten zich voor de winter niet meer.
Standplaats en bodem
IJsbergsla groeit het best in de zon op losse, humusrijke grond die water goed vasthoudt, maar niet drassig wordt. Een pH tussen 6 en 7 past hem. Hij verdraagt hitte beter dan kropsla, maar zijn grote, waterrijke kroppen hebben de hele teelt door gelijkmatig vocht nodig. Op droog zand blijft hij klein. Midden in de zomer kan wat schaduw in de middag geen kwaad. In een verhoogde moestuinbak of een grote pot doet hij het goed, zolang hij niet uitdroogt.
Goede en slechte buren van IJsbergsla
Net als kropsla past ijsbergsla tussen gewassen die in het begin langzaam groeien. Tussen jonge kool, koolrabi, prei, tomaten, paprika of maïs is hij geoogst voordat de buren de ruimte nodig hebben. Zuster Christa Weinrich plant eind juni, na erwten en tuinbonen, twee rijen ijsbergsla langs de randen van het bed, zaait er wat dille tussen en begin augustus herfstspinazie in het midden.
Goede partners in de rij zijn spinazie, rode biet, snijbiet, wortels, erwten en bonen. Radijsjes en rammenas groeien tussen de slaplanten en zijn lang voor de sla oogstrijp. De sla zou aardvlooien bij ze weghouden. Kervel in de slarij zou bladluizen en slakken weren, bernagie hoort aan de rand.
Peterselie en tuinkers zet je beter niet direct naast ijsbergsla, want hij zou ernaast kwijnen of doorschieten. Selderij staat in veel tabellen als slechte buur, maar Gertrud Franck zette sla zonder problemen naast selderij en een nadeel is niet aangetoond. Naast aardappelen geldt sla in sommige tabellen als ongunstig, maar zonder onderbouwing.
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Vang- of afleidingsplant
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Schaduw, windscherm, bodembedekking
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Trekt nuttige insecten aan
- Onderzaai, levende mulch
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Gemeenschappelijke ziekteverwekker, verspreiding via nabijheid
- Allelopathie, groeiremming
- Allelopathie, groeiremming
- Allelopathie, groeiremming
Voorgangers en opvolgers van IJsbergsla
IJsbergsla, kropsla, lollo, eikenbladsla, batavia en bindsla zijn allemaal dezelfde soort. Voor de vruchtwisseling tellen ze als één sla, en ook andijvie, radicchio, suikerbrood en witlof horen er als composieten bij. Houd tussen deze gewassen drie jaar afstand, anders hopen bodemschimmels zoals sclerotinia-rot en de slawortelluis zich op in het bed. Na zonnebloemen wacht je ook drie jaar.
Goede voorvruchten voor ijsbergsla zijn prei, uien, knoflook, spinazie, courgette en vroege knolvenkel. In hetzelfde jaar past hij goed na vroege wortels of erwten. Na kool en andere kruisbloemigen groeit sla het jaar erna slechter, en na aardappelen vreten ritnaalden aan de jonge planten. Beroepstelers zien bonen, komkommers, peterselie en selderij als riskante voorvruchten, maar in de moestuin met een goede vruchtwisseling groeit sla er meestal zonder problemen na.
Het jaar na de ijsbergsla doen uiachtigen, tomaten, komkommers, kool, snijbiet of rode biet het goed. Ruim je het bed in de herfst, dan kun je nog mosterd zaaien als groenbemester. Die vriest in de winter af en laat losse grond achter. Bonen plant je beter niet direct na sla, want ze zijn allebei vatbaar voor sclerotinia-rot.
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Stikstofnalevering
- Opbouw van ritnaalden
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Opslag van de voorteelt overwoekert de opvolger
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Onkruidonderdrukking voor de volgteelt
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
Rassen
Bij ijsbergsla verschillen de rassen vooral in het seizoen waarvoor ze gekweekt zijn en in kleur. Naast de lichtgroene, gladde types uit de winkel zijn er rassen met een roodachtige bladrand die duidelijk meer smaak hebben. Voor de moestuin zijn rassen de moeite waard die resistent zijn tegen valse meeldauw en bladluizen. Voor de winter in een onverwarmde kas zijn er maar weinig geschikt, zoals het oude traditionele ras 'Unikum'.
Verzorging en bemesting
IJsbergsla heeft vooral gelijkmatig water nodig. Geef na het planten flink water, zodat de grond tot diep vochtig is en de wortels naar beneden groeien. Daarna zijn af en toe flinke gietbeurten beter dan elke dag een beetje. Wordt het heet en droog terwijl de kroppen zich sluiten, dan verbruinen de bladranden binnenin, en die randbrand maakt de kroppen onooglijk. Giet 's ochtends en mulch dun, dan blijft de grond koel en vochtig. Een gift compost bij het planten is genoeg als bemesting. Verse mest en veel stikstof bevorderen rot en nitraat in de bladeren.
Ziekten en plagen
Zoals alle sla heeft ijsbergsla in de tuin vooral te vrezen van slakken. Ze vreten pas geplante planten in één nacht kaal. Zet stevige jonge planten uit, raap 's avonds slakken en houd de grond rond de sla los.
Bladluizen zitten graag tussen de bladeren in de krop en brengen het slamozaïekvirus over, dat de bladeren gevlekt maakt en de planten laat kwijnen. Bladluisresistente rassen en insectengaas helpen het meest. Verwelkt een ijsbergsla ondanks vochtige grond, dan zit vaak de slawortelluis aan de wortels. Kies dan een ander stuk grond en neem resistente rassen.
Bij vochtig nazomerweer geeft valse meeldauw gele, hoekige vlekken met een wit laagje aan de onderkant van het blad. Resistente rassen zijn hier de beste voorzorg. De stevige kroppen van ijsbergsla rotten bij nattigheid makkelijk van onderaf: grauwe schimmel, sclerotinia-rot en voetrot door Rhizoctonia komen uit de bodem. Plant niet te diep, giet 's ochtends en houd tussen slateelten drie jaar pauze.
Bruine, droge bladranden binnen in de krop zijn geen ziekte, maar randbrand door watergebrek bij hitte. Na aardappelen of pas omgeploegd grasland vreten ritnaalden aan de wortels. Halve aardappelen die je twee weken voor het planten als lokaas ingraaft, laten zien of ze in het bed zitten.
Oogst en verwerking
IJsbergsla is oogstrijp als de krop stevig aanvoelt en bij lichte druk nauwelijks meegeeft. Anders dan botersla blijft hij dan nog ongeveer een week langer in het bed staan voordat hij zich uitrekt en bitter wordt. Losse bladeren kun je niet oogsten. Snijd de hele krop 's ochtends vlak boven de grond af en laat vuile buitenbladeren meteen op het bed liggen. In de groentelade van de koelkast blijft een krop tot drie weken goed. In de keuken waardeer je hem om zijn knapperige bladeren, die ook onder stevige dressings niet inzakken. Hij past in gemengde salades, op burgers en boterhammen en in wraps.
Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android
