Algemeen
De typische grote tuinaardbeien zoals we die kennen, komen meestal voort uit een kruising van twee Noord-Amerikaanse soorten. Ze dragen maar kort maar wel overvloedig en hebben meestal grote vruchten. De langer dragende maandaardbeien stammen af van de inheemse bosaardbeien. Die dragen over een langere periode, tot in de herfst. Maar wel minder overvloedig dan de tuinaardbeien en met meestal kleinere vruchten. Botanisch gezien is de aardbei eigenlijk geen bes. Elk geel zaadje is een klein nootje, waardoor de vrucht een schijnvrucht is, een verzamelnootje om precies te zijn.
Vadim Zakharishchev/Shutterstock.com
Cijfers en gegevens
Tijden
Planten 1Verplanten van Midden Juli tot Eind Augustus. De oogst begint rond Begin Mei en duurt tot Eind Juli volgend jaar.
Planten 2Verplanten van Begin Augustus tot Eind Oktober. De oogst begint rond Begin Juni en duurt tot Eind Oktober volgend jaar.
Zaaien en planten
De aangegeven periodes hebben betrekking op het plantjaar. In de jaren daarna verzorg en oogst je alleen nog in de aangegeven maanden. Het beste moment om aardbeien te planten is in de herfst. Maandaardbeien iets later dan tuinaardbeien. Plant de aardbeienplantjes, gekocht of van uitlopers, op 25 cm afstand van elkaar. Zorg dat het hart, waar alle blaadjes uit groeien, boven de grond uitsteekt en druk voorzichtig aan bij het planten. Laat 60 cm ruimte tussen de rijen, zodat je makkelijk kunt oogsten en genoeg stro kunt uitleggen. Geef de plantjes na het planten goed water.
Standplaats en bodem
De aardbei houdt van een licht zure, humusrijke grond op een zonnige tot halfschaduwrijke plek – hoe zonniger, hoe zoeter de aardbeien. Verbeter het aardbeienbed niet met compost, daar zijn ze niet zo dol op. Beter om een paar weken voor het planten humus en organische mest zoals hoornmeel door de grond te werken.
Buurschap
Knoflook in de buurt werkt bijzonder goed, maar ook andere uiachtigen zoals uien beschermen de aardbeien tegen schimmelziekten zoals grauwe schimmel (botrytis). Bernagie bevordert de bloei als je die in de buurt plant. Struikbonen, dille, veldsla, kropsla, melde, rucola, goudsbloemen, spinazie en Afrikaantjes zijn ook welkome buren. Afrikaantjes en goudsbloemen bevorderen bijvoorbeeld de bodemgezondheid door onder andere schadelijke aaltjes te bestrijden.
Phacelia, aardappelen, koolsoorten, peulvruchten en tomaten passen niet goed in de vruchtwisseling omdat ze deels dezelfde bodemschimmels, ritnaaldwormen en aaltjes bevorderen die ook de aardbeienplanten schaden.
Vruchtwisseling
Aardbeien zouden maar om de 3 tot 4 jaar op dezelfde plek moeten groeien – daarna gaan de opbrengst en gezondheid van de planten achteruit. Aardappelen zijn slecht als voorvrucht en als navrucht, omdat ze last hebben van dezelfde aaltjes en schimmelziekten als aardbeien. Prei als voorvrucht werkt goed.
Rassen
Er bestaan wereldwijd zo'n 1000 rassen en ongeveer 100 daarvan in Duitsland. Je vindt dan ook heel wat rassenvergelijkingen en aanbevelingen op internet en in boeken.
Verzorging en bemesting
Leg vanaf begin juli stro onder en rond de aardbeienplanten, zodat de vruchten de grond niet raken. Zo drogen ze beter op na regen. Dat beschermt tegen botrytis, de gevreesde grauwe schimmel.
Bemest de planten in de herfst na de oogst. Dan worden namelijk de nieuwe bloemknoppen aangelegd. Gebruik humus, het liefst bladcompost, en organische mest of goed verteerde stalmest. Compost zou te veel zouten bevatten, en daar kunnen de planten niet zo goed tegen.
Of dat helemaal klopt kan ik niet met zekerheid zeggen – ik heb elders gelezen dat een mix van tuinaarde, compost en potgrond uit de zak prima werkt als substraat voor aardbeienplanten. Soms is het lastig om betrouwbare informatie te vinden, dan helpt waarschijnlijk alleen uitproberen. 😅🍓
Verwijder ook de uitlopers, zodat de planten hun energie niet in de groei daarvan steken. Tenzij je in het 3e standjaar nieuwe plantjes wilt kweken. Pot daarvoor vanaf het voorjaar de uitlopers die je wilt houden op in potjes met potgrond zodra ze wortels vormen, terwijl ze nog aan de moederplant vastzitten. Tegen de herfst hebben ze genoeg wortels gevormd en kun je ze losmaken. Plant ze dan op een andere plek in de tuin zodat ze verse grond krijgen. De oude planten kun je dan weghalen. Vanaf het 4e jaar gaat de opbrengst blijkbaar flink achteruit. Als je de plek waar de oude aardbeien staan niet nodig hebt, kun je ze gewoon blijven oogsten en kijken hoe dramatisch de opbrengst echt terugloopt.
Oogst en verwerking
Over de oogst zeggen we alleen dit: geniet ervan zolang het aardbeienseizoen duurt! Loop elke 2 tot 3 dagen door het bed om de rijpe aardbeien te plukken en zieke vruchten te verwijderen. Afhankelijk van hoeveel ruimte je met aardbeien hebt beplant, kan er in het hoogseizoen een flinke hoeveelheid per keer bij elkaar komen. In de koelkast blijven ze ongeveer 3 dagen goed, dus je kunt bijvoorbeeld de aardbeien van 2 oogstdagen samenvoegen en genoeg bij elkaar hebben om aardbeienjam te maken of een keer aardbeienijs. Je kunt aardbeien ook invriezen – ze worden bij het ontdooien wel papperig, maar voor een compote of om later jam van te koken zijn ze nog prima. Want wekenlang elke dag alleen maar aardbeienvlaai of aardbeien met slagroom eten, dat houdt zelfs de grootste aardbeienfan niet vol.