
De kardoen is het nog weinig bekende zusje van de artisjok, en botanisch zelfs dezelfde soort. In plaats van de bloemknoppen eet je bij kardoen de vlezige, gebleekte bladstelen. In Frankrijk, Italië en Spanje is het een gewaardeerde herfst- en wintergroente met veel recepten. Eigenlijk is kardoen een overblijvende plant uit het Middellandse Zeegebied, maar als groente kweek je hem eenjarig. Met zijn zilvergrijze, diep ingesneden bladeren en violetblauwe distelbloemen is hij ook een indrukwekkende sierplant. Net als de artisjok bevat hij de bitterstof cynarine, die goed zou zijn voor de spijsvertering en de gal.
Cijfers en gegevens
Plant- en oogsttijden van Kardoen
VoorjaarDirect zaaien van Begin Mei tot Midden Mei. Verplanten van Begin Mei tot Eind Mei. Voorzaaien ongeveer 42 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Midden Maart en Midden April. Na een teeltperiode van 150 dagen kan de oogst beginnen rond Begin September en duurt tot Midden November.
MeerjarigDirect zaaien van Begin Mei tot Midden Mei. Verplanten van Begin Mei tot Eind Mei. Voorzaaien ongeveer 42 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Midden Maart en Midden April. De oogst kan in het eerste jaar na een teeltperiode van 150 dagen beginnen en duurt tot Midden November. Vanaf het tweede jaar kan de oogst al rond Begin September beginnen.
Kardoen zaaien en planten
Kardoen zaai je begin tot half april binnen voor, iets later dan artisjok. Leg drie zaadjes 1 tot 2 cm diep in een pot van 10 cm en laat alleen de sterkste kiemplant staan. Na vijf tot zes weken heeft hij drie tot vijf echte bladeren. Laat hem dan een week afharden en plant hem vanaf half mei uit, in warme wijnbouwstreken ook al eerder.
In warme streken kun je vanaf begin mei direct in het bed zaaien, drie tot vier zaden per plantgat, en later de sterkste laten staan. Zaai je te vroeg in koude grond, dan schiet kardoen makkelijk door voordat hij stevige stelen vormt. Elke plant heeft ongeveer een vierkante meter ruimte nodig.
Standplaats en bodem
Net als de artisjok heeft kardoen een warme, beschutte plek in de volle zon nodig, met diepe, voedselrijke grond. Bereid de grond het liefst voor met een flinke portie compost of goed verteerde stalmest. Hij groeit het best in middelzware grond die water goed vasthoudt. Op lichte grond werk je flink wat compost in en geef je veel water.
Goede en slechte buren van Kardoen
Kardoen groeit de eerste weken na het planten langzaam en laat veel ruimte tussen de planten. Die benut je voor snelle, ondiep wortelende buren. Sla en radijs zijn de beproefde partners: je hebt ze geoogst voordat de grote bladeren van de kardoen het bed beschaduwen. Ook spinazie past in het voorjaar in de gaten. In Frankrijk zet men kardoen ook graag naast tuinbonen.
Goudsbloemen of lage onderaardse klaver als ondergewas zouden de aantasting door bladluizen beperken. Bij de nauw verwante artisjok werkt dat goed.
Volgroeid beschaduwt kardoen zijn buren en neemt hun water weg, dus reken rondom op een meter ruimte. Andere composieten zoals artisjok, zonnebloem of aardpeer zijn als buren geen probleem; je scheidt ze alleen in de vruchtwisseling.
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Onderzaai, levende mulch
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Onderzaai, levende mulch
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
Voorgangers en opvolgers van Kardoen
Kardoen verdraagt zichzelf niet als voorvrucht, en omdat hij met de artisjok één soort vormt, geldt dat ook voor haar. Na kardoen of artisjok wacht je vier jaar voordat een van beide weer op hetzelfde bed komt. Anders hopen bodemschimmels zoals sclerotinia-rot zich op.
Tot andere composieten zoals sla, andijvie, radicchio, zonnebloem en aardpeer houd je drie jaar afstand, omdat ze valse meeldauw van sla en sclerotinia-rot delen. Zaai je goudsbloemen of kamille op een heel bed, houd dan ook drie jaar afstand aan.
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Familieregel
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Zelfonverdraagzaamheid
Rassen
Bij kardoen heb je rassen met en zonder stekels. De stekelige, zoals 'Argenté de Plainpalais' uit de omgeving van Genève, gelden als de fijnste, maar geven meer werk in de tuin en in de keuken. Stekelloze rassen zoals 'Plein Blanc Inerme' of 'Blanc amélioré' zijn makkelijker te hanteren, en sommige bevatten zo weinig bitterstoffen dat je ze niet hoeft te bleken. Voor onze kortere zomers telt vooral de teeltduur: 'Bianco Avorio' is ongeveer drie weken eerder oogstrijp dan 'White Giant'.
Verzorging en bemesting
Kardoen houdt van vocht en warmte. Houd de planten altijd goed vochtig, maar zonder wateroverlast, en bevochtig ook gerust eens de bladeren. Een of twee keer bemesten waardeert hij zeker.
Hij is duidelijk beter bestand tegen vorst dan de artisjok. In de winter knip je de bladeren af zonder de hartbladeren te beschadigen, of je bindt ze bovenaan losjes samen. Daarna aard je de plant aan en leg je er rondom een laag blad omheen. Zet er het liefst ook nog losjes een emmer of bak overheen. Bij deze manier van overwinteren graaf je de planten half tot eind april weer vrij. Je kunt de plant ook uitgraven, de bladeren inkorten en hem in een kist met vochtig zand overwinteren in een koele kelder, in de garage of in een kas met vorstbeveiliging. Laat hem niet uitdrogen.
Je kunt zelfs een teelt in pot proberen. Dan moet het wel een echt grote en hoge pot zijn, want de plant vormt een lange penwortel, dus minstens 50 liter. Daarna overwinter je hem met pot en al, net als in vochtig zand.
Ziekten en plagen
Goed verzorgd is kardoen robuust; hij heeft dezelfde ziekten en plagen als de artisjok. Het vaakst komen bladluizen voor, vooral de zwarte bonenluis, die in de voorzomer aan jonge scheuten en aan de wortelhals zuigt. Veel stikstof en warm, droog weer bevorderen ze. Spuit vroeg met verdunde brandnetelgier of een oplossing van groene zeep, of spuit de kolonies weg met een krachtige waterstraal.
Slakken eten graag aan jonge kardoenen. Bescherm de planten daarom extra goed na het uitplanten of uitdunnen.
Bij vochtig weer verschijnt in de nazomer soms valse meeldauw, dezelfde schimmel als bij sla, met gele vlekken aan de bovenkant en een witte laag aan de onderkant van het blad. Vocht in de bundel laat de stelen tijdens het bleken rotten, dus bind kardoen alleen bij droog weer samen. Uit de bodem komen sclerotinia-rot en verticillium-verwelking, waarbij hele planten verwelken. Daartegen helpt alleen vruchtwisseling met vier jaar pauze voor kardoen en artisjok.
Oogst en verwerking
Bij kardoen oogst je het onderste deel van de stelen. De meeste rassen moet je eerst bleken. Daarvoor wikkel je begin tot half augustus de stelen voorzichtig tot aan de bladaanzet in met stro, mulchfolie of jute. Neem steeds kleinere bundeltjes samen en bind het geheel daarna als een kleine palm bij elkaar. Als je wat aanaardt, staat alles steviger. Laat het zo staan tot je vanaf begin september de gebleekte bladstelen kunt oogsten. Vanaf half oktober lukt bleken buiten niet meer, en door vorst worden de stelen zwart. Graaf de samengebonden kardoenen dan met kluit en al uit en zet ze dicht tegen elkaar in een donkere, koele kelder. Daar bleken ze verder, en je oogst tot in januari. De stelen zijn niet lang houdbaar, dus oogst ze het liefst beetje bij beetje. Voor verdere bereiding kook je de stelen meestal zonder bladeren 20 minuten in water met zout en trek je daarna het vel eraf. Daarna verwerk je ze verder volgens je recept. Heb je te veel geoogst, dan kun je de voorgekookte stelen ook in stukken snijden en invriezen of inmaken.
Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android
