Komkommer kweken

De komkommer hoort bij de komkommerachtigen en wordt al meer dan 3000 jaar gekweekt. Net als de aubergine komt hij uit India. Vandaar ook zijn behoefte aan warmte.

Er zijn komkommersoorten die alleen in de kas gedijen, dat zijn de meeste slangkomkommers. Dus de typische lange, gladde saladekomkommers zoals je ze in de winkel vindt.
En er zijn veldkomkommers en augurken, die je buiten op de grond liggend kweekt. Een paar slangkomkommersoorten zijn ook geschikt voor buiten, maar daar hebben ze een steun nodig waarlangs ze omhoog kunnen groeien.

Veldkomkommers, augurken en sommige slangkomkommers voor buiten kun je vanaf de tweede helft van mei direct in het bed zaaien, zodra de grond warm aanvoelt. Komkommers ontkiemen pas vanaf ongeveer 13 graden, en het gaat vlot bij 20 tot 30 graden bodemtemperatuur. Leg de zaden 2 tot 2,5 centimeter diep. Voorgetrokken planten zet je pas na de ijsheiligen uit, dus eerder eind mei, als ze twee stevige zaadlobben en het eerste echte blad hebben. Zet ze niet dieper dan in de pot, een ingegraven wortelhals rot snel. Buiten hebben de komkommers ongeveer 100 centimeter tussen de rijen en 40 centimeter in de rij nodig, op een bed van 1,20 meter breed is dus plaats voor één rij.

In een verwarmde kas kun je een maand eerder beginnen. De plantafstanden zijn daar ruimer, ongeveer 130 x 45 centimeter, en de komkommers groeien langs touwen of netten naar boven. Dat kan ook buiten, bijvoorbeeld aan een frame waar je schuin een grofmazig gaas aan bevestigt. Zo blijft de ruimte eronder vrij voor salade, die midden in de zomer blij is met een beetje schaduw. Zoek voor de komkommers een zonnige, windbeschutte plek en werk er vooraf flink wat compost of halfverteerde mest in.

Komkommers zijn sterke eters en houden zelfs van grove compost en halfverteerde stalmest die je voor het planten uitstrooit. Af en toe een gietbeurt met smeerwortelgier of -aftreksel doet ze ook goed.

Maar vooral een gelijkmatige watervoorziening is belangrijk. Komkommerplanten houden niet van koud water. Bij watergebrek worden de vruchten bitter en smaken ze niet meer.

De meest voorkomende ziekte bij komkommer in de tuin is valse meeldauw. Vanaf juli verschijnen na koele, dauwnatte nachten gele, scherp begrensde vlekken op de bladeren, die al snel bruin worden. Giet daarom alleen onderaan de planten en zo vroeg dat het blad droog de nacht in gaat, en leid de komkommers op langs een rek of mulch de bodem.

Echte meeldauw met zijn afveegbare witte waas komt eerder voor bij droge warmte en in de kas. Licht- en donkergroen gevlekte jonge bladeren en misvormde vruchten wijzen op het komkommermozaïekvirus, dat bladluizen overbrengen. Zulke planten haal je eruit, een insectengaas tot aan de bloei houdt de luizen weg.

Hoekige geelbruine bladvlekken of ingezonken donkere plekken op de vruchten komen van bacteriën en schimmels die met het zaad meekomen en op plantenresten overleven. Ruim zieke planten volledig op en houd vier jaar afstand tot alle komkommerachtigen. In de kas geven spintmijten last bij hitte en droogte, roofmijten helpen daartegen. En slakken zijn dol op jonge komkommers, bescherm de jonge planten dus goed.

Verwelken je komkommers in augustus plotseling terwijl de grond vochtig is en de bladeren groen zijn, dan zit vaak zwartwortelrot erachter. De schimmel zit in de bodem en overleeft daar meerdere jaren. Zet komkommers daarom pas na vier jaar weer op hetzelfde bed, en ook niet na pompoen, courgette of meloen.