Wil je midden in de winter verse sla uit je eigen tuin? Dan kom je al snel uit bij winterpostelein. Terwijl de meeste groentebedbedden in november allang leeg zijn, begint dit plantje pas echt op gang te komen. Het groeit precies wanneer bijna niets anders meer groeit en levert tot in het voorjaar mals, mild groen. Winterpostelein komt oorspronkelijk van de westkust van Noord-Amerika. Inheemse volkeren kenden het daar al als voedselplant, voordat het via omwegen in Europa terechtkwam. Inmiddels heeft het zich hier zo goed thuisgevoeld dat het op sommige plekken verwilderd voorkomt. Met een hoogte van 15 tot 30 cm blijft het compact. Uit een platte bladrozet groeien vlezige, sappig groene bladeren op lange stelen. Helemaal bovenaan de plant gebeurt iets bijzonders: twee bladeren groeien daar samen tot een rond schijfje, waar de bloemstengel schijnbaar doorheen steekt. Dit kenmerk maakt de plant onmiskenbaar. Ondanks de gelijkenis in naam heeft winterpostelein niets te maken met zomerpostelein. Winterpostelein behoort tot de Montiaceae-familie, terwijl zomerpostelein tot een heel andere plantenfamilie hoort. Ook uiterlijk lijken ze totaal niet op elkaar.
Manfred Ruckszio/Shutterstock.com
Cijfers en gegevens
Plant- en oogsttijden van Winterpostelein
WinterDirect zaaien van Begin September tot Eind December. Na een teeltperiode van 45 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Oktober en duurt tot Eind April volgend jaar.
Winter 2Direct zaaien van Begin Januari tot Eind Februari. Na een teeltperiode van 45 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Februari en duurt tot Eind April.
Winterpostelein zaaien
Winterpostelein is een koudekiem. Dat betekent dat het koele temperaturen onder de 12 °C nodig heeft, anders gebeurt er helemaal niets. Het kiemt het liefst bij 8 tot 12 °C. In een warme kamer lukt het dus niet, maar buiten of in een onverwarmde kas des te beter.
Zaai van september tot en met februari. De zaadjes zijn piepklein. Als je ze voor het zaaien met zand mengt, kun je ze veel gelijkmatiger verdelen. De zaaigeultjes mogen maximaal een centimeter diep zijn, met 5 tot 10 cm afstand in de rij en ongeveer 15 cm tussen de rijen. Zo'n twee tot drie weken later komen de eerste kiemplantjes boven de grond. Als het te dicht staat, trek je er gewoon een paar uit.
Je kunt ook voorzaaien, maar niet op de vensterbank boven een verwarming.
Om technische redenen heb ik het in onze database moeten opsplitsen in twee plantperiodes (Winter en Winter 2).
Standplaats en bodem
Winterpostelein houdt van schaduw. Een plek in halfschaduw of schaduw past het beste. Volle zon kan desnoods ook, maar daar droogt de grond sneller uit, en daar kan het niet goed tegen. Het ondiepe wortelstelsel kan namelijk niet diep genoeg reiken om bij waterreserves te komen.
Qua bodem is het een makkelijke plant. Los en humusrijk mag het zijn, graag met wat zand erdoor. Het belangrijkste is dat het water goed kan wegzakken zonder dat het oppervlak dichtslaat. Als je voor het zaaien een schep compost doorwerkt, zit je voor de hele groeiperiode goed. Meer heeft deze geniale lichte eter echt niet nodig. En omdat het zo ondiep wortelt, gaat de teelt ook prima in potten en balkonbakken.
Goede en slechte buren van Winterpostelein
Winterpostelein is makkelijk als het om buren gaat. Het is de enige voedselplant in de Montiaceae-familie. Daardoor zijn er praktisch geen verwantschapsconflicten met andere groenten. Je kunt het eigenlijk overal tussendoor zaaien waar plek is.
Voorgangers en opvolgers van Winterpostelein
Als in de nazomer bonen, erwten, aardappelen of tomaten geruimd zijn, staat het bed vaak leeg. Precies hier komt winterpostelein tot zijn recht. Het is een ideale navolgteelt om de winter in te gaan met vers groen.
Vooral na vlinderbloemigen zoals bonen en erwten doet het het goed, omdat die de bodem met stikstof hebben verrijkt.
Het grootste voordeel in de vruchtwisseling: omdat geen enkele andere groente tot dezelfde familie behoort, kun je winterpostelein in theorie na elke andere plant zaaien. Voor zover ik weet zijn er geen negatieve voor- of navruchten bekend.
Rassen
Bij winterpostelein is er niet veel rassenkeuze. In de handel vind je meestal gewoon zaad van de soort Claytonia perfoliata. Als je wat afwisseling zoekt, kun je uitkijken naar Siberisch winterpostelein (Claytonia sibirica). Dat groeit op dezelfde manier en smaakt vergelijkbaar. Grote verschillen tussen de twee zul je in het bed nauwelijks opmerken.
Verzorging en bemesting
Winterpostelein vraagt bijna geen verzorging. Eenmaal gezaaid groeit het gewoon door, zolang de grond vochtig blijft. Dat is echt het enige waar je op moet letten: niet laten uitdrogen.
Bemesten is overbodig, winterpostelein is een lichte eter.
Bij strenge vorst zonder sneeuw kun je een vliesdoek over de planten leggen. Winterpostelein kan behoorlijk wat hebben en overleeft zelfs temperaturen tot minus 15 °C, maar bij extreme kale vorst doet een beetje bescherming goed.
Als je niet wilt dat winterpostelein zich overal in de tuin verspreidt, knip dan de bloemen op tijd af. Anders zaait het zich flink uit en duikt het volgend najaar op plekken op waar je het misschien helemaal niet wilde hebben.
Ziekten en plagen
Winterpostelein is grotendeels robuust en onderhoudsarm. Het grootste gevaar zijn slakken, die het vooral op jonge kiemplanten gemunt hebben. Houd de eerste weken na het zaaien goed in de gaten en raap ze op of zet een slakkenrand neer als dat nodig is. De schimmelziekte Alternaria, die bruinachtige vlekken op de bladeren veroorzaakt, is in de moestuin nauwelijks een probleem. Goede luchtcirculatie en droge bladeren bij het gieten zijn genoeg als preventie.
Oogst en verwerking
Zes tot acht weken na het zaaien kun je de bladeren met een scherp mes vlak boven de grond afsnijden. Laat ongeveer 2 cm stengel staan, dan loopt de plant opnieuw uit. Afhankelijk van het zaaimoment loopt de oogst van oktober tot april. Bij vorst kun je beter even wachten, anders worden de bladeren slap en papperig. Jonge bladeren smaken als milde spinazie met een licht nootachtige toets en gaan het best rauw de salade in. Oudere bladeren kun je kort bakken in de pan. Winterpostelein levert vitamine C, ijzer, kalium, magnesium en omega-3-vetzuren, bij een laag nitraatgehalte. In de koelkast, losjes in een schaal met een vochtige doek erover, blijven de bladeren makkelijk een week goed.