Witlof kweken

Witlof behoort tot de cichoreifamilie en is verwant aan de meestal blauwbloeiende wilde cichorei. Het zijn geneeskrachtige planten die onder andere een pijnstillende werking hebben en andere positieve effecten op de gezondheid. Van zijn verwanten wordt ook cichorei-koffie gemaakt, die heel gezond zou zijn.

Maar terug naar witlof als saladegroente – de teelt is niet zo eenvoudig. Het groeit in de tuin niet zoals je het kent uit de supermarkt.

Witlof teel je in twee etappes, en precies daarom kijken veel mensen bij hun eerste poging vreemd op. Zoals gezegd groeit op het bed namelijk niet wat je later eet. Van het bed oogst je alleen de wortel, de knapperige bleke krop komt later in het donker.

De eerste etappe speelt zich af op het bed. Je zaait rechtstreeks ter plaatse, het liefst in mei, zodra de bovenlaag van de grond 14 graden heeft bereikt. Voorzaaien en verspenen kun je overslaan, want witlof vormt een stevige penwortel en verdraagt verplanten slecht. Trek ondiepe voren met 30 tot 40 centimeter afstand en leg de zaden ongeveer 15 mm diep.

Na acht tot veertien dagen komen de eerste kiemplantjes op. Dun de planten nu uit, zodat er in de rij maar om de 10 tot 15 centimeter één plant staat. Staan ze dichter, dan blijven de wortels dun, en van dunne wortels komt later geen fatsoenlijke witlof. Uiteindelijk heb je wortels van 3 tot 6 centimeter doorsnee nodig, alles daaronder trekt slecht.

Tussen september en oktober eindigt de fase op het bed. De buitenste bladeren worden geel, dat is je signaal. Haal de wortels voorzichtig met de spitvork uit de grond, ze moeten zo onbeschadigd mogelijk blijven. Snijd daarna het loof ongeveer vijf centimeter boven de wortel af en beschadig daarbij in geen geval het kleine knopje in het midden. Precies daaruit groeit later de witlof. Laat de wortels twee tot drie dagen luchtig drogen en kuil ze daarna in vochtig zand in, koel bij 0 tot 5 graden, donker en vorstvrij. Zo houden ze het tot acht maanden uit.

Daarmee begint de tweede etappe, het trekken. Voor het trekken hebben de wortels minstens een week rust in de kou nodig; meestal begin je vanaf december. Het voordeel: je hoeft niet alles tegelijk te trekken. Haal gewoon in porties een paar wortels uit de opslag, dan oogst je wekenlang verse witlof in plaats van alles in één keer.

Om te trekken zet je de wortels rechtop en dicht tegen elkaar in een emmer of een kist met gaatjes voor de afwatering, vul je aan met vochtige aarde en zorg je voor 12 tot 18 graden. Het belangrijkste is volledige duisternis. Die voorkomt dat er bladgroen en de bitterstof lactucopicrine ontstaan, en juist daardoor blijven de kroppen bleek en mild. Komt er licht bij, dan wordt je witlof bitter.

Hoe je afdekt, hangt van het ras af. Oude rassen zoals Brüsseler Witloof hebben een deklaag van 15 tot 20 centimeter zand of aarde nodig, waar ze in groeien. Zonder die laag vormen ze alleen losse kroppen. Nieuwere rassen zoals Etardo, Robin of Schriek vormen ook in de vrije ruimte vaste kroppen; hier volstaat een lichtdicht deksel of zwarte folie. Na drie tot vier weken zijn de kroppen oogstrijp, per wortel krijg je er één.