Koolrabi kweken

Brassica oleracea var. gongylodes koolraap, knolkool
Andere namen
Koolraap, knolkool
Botanische naam
Brassica oleracea var. gongylodes
Familie / Geslacht
Brassicaceae / Brassica
Plantencategorie
Koolgewassen
Koolrabipokku/Shutterstock.com

Koolrabi is een koolsoort waarvan de stengel net boven de grond uitgroeit tot een ronde knol. De schil is lichtgroen of blauwpaars, het binnenste altijd licht, zacht en mild. Eigenlijk is koolrabi tweejarig, maar in de tuin oogst je hem al een paar weken na het uitplanten. Vroege rassen zijn acht tot twaalf weken na het planten klaar, reuzenkoolrabi groeit door tot in de herfst en kun je bewaren. Ook de jonge bladeren kun je eten.

Cijfers en gegevens

Lichtbehoefte
Zon / halfschaduw
Voedingsbehoefte
Middelzware vreter
Moeilijkheidsgraad
Makkelijk
Cultuur (volgens Gertrud Franck)
C - lage groei, korte groeiperiode
Cultuur (volgens Zuster C. Weinrich)
Begeleidingscultuur
Teeltduur
82 - 90 dagen
Rijafstand
25 cm
Plantafstand
30 cm
Groeihoogte
40 - 80 cm
Zaai diepte
1 cm
Kiemtemperatuur (minimum)
12 °C
Kiemtemperatuur (optimaal)
18 - 22 °C
Kiemtype
Licht en donker
Voorzaaiperiode
30 dagen

Plant- en oogsttijden van Koolrabi

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Direct zaaien
Voorzaaien
Verplanten
Oogst

KasDirect zaaien van Midden Januari tot Midden Juli. Verplanten van Midden Februari tot Midden Augustus. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Midden Januari en Midden Juli. Na een teeltperiode van 90 dagen kan de oogst beginnen rond Midden April en duurt tot Eind Oktober.

BuitenteeltDirect zaaien van Begin April tot Midden Juli. Verplanten van Midden April tot Midden Augustus. Voorzaaien ongeveer 30 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Midden Maart en Midden Juli. Na een teeltperiode van 82 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Juni en duurt tot Eind Oktober.

Koolrabi zaaien en planten

Koolrabi kweek je het best voor. Zaai hem vier tot vijf weken voor het uitplanten ongeveer 1 cm diep in potjes, bij 16 tot 20 °C kiemt hij in zo'n week. Zet de jonge planten daarna koeler, maar niet onder 12 °C, anders vormen ze vaak geen knol of schieten ze door. In een verwarmde kas kun je al in januari beginnen, zolang de temperatuur steeds boven 12 °C blijft. In de volle grond plant je vanaf maart onder vlies, onbeschermd vanaf half april, en daarna elke drie tot vier weken een nieuwe ronde tot begin augustus. Zet de planten niet dieper dan ze in de pot stonden, de knol moet vrij boven de grond groeien. Vroege en zomerrassen hebben ongeveer 25 x 30 cm ruimte nodig, reuzenkoolrabi 40 x 50 cm.

Standplaats en bodem

Koolrabi groeit het best in de zon, maar verdraagt wat schaduw en past daarom goed tussen hogere gewassen. In blijvend schaduwrijke, vochtige hoeken krijgt hij sneller valse meeldauw. De grond moet humusrijk, los en gelijkmatig vochtig zijn, middelzware grond is ideaal. Een pH rond 7 voorkomt knolvoet, zure grond bekalk je vooraf. Kleine vroege rassen doen het ook in een pot op het balkon.

Goede en slechte buren van Koolrabi

Koolrabi is de klassieke gatenvuller in de mengteelt. Hij groeit snel, heeft weinig ruimte nodig en is al geoogst voordat traag startende buren de ruimte nodig hebben. Hij doet het goed tussen prei, selderij, komkommers, stokbonen, tuinbonen en tuinmelde. Gertrud Franck zet vroege koolrabi zelfs in de tomatenrij tussen de tomatenplanten, de tomaten zouden koolplagen op afstand houden. Ook tussen asperges en artisjokken is in het voorjaar plaats voor een rij.

Sla is zijn favoriete partner. Kropsla en koolrabi afwisselend in één rij zijn allebei na een paar weken oogstklaar, en de sla zou de aardvlooien bij de jonge koolrabi weghouden. Spinazie langs de rand van het bed werkt op dezelfde manier. Erwten, stambonen, rode biet, radijs en snijbiet passen ook goed. Dille en bernagie aan de rand lokken nuttige insecten of zouden plagen in de war brengen.

Over uien en andere koolsoorten zijn de meningen verdeeld. Plantuitjes in een eigen rij naast de koolrabi werken goed, maar voor kool in het algemeen gelden uien als ongunstig. Zuster Christa Weinrich plant late spruitkool of witte kool tussen de vroege koolrabi, die geoogst is als de kool ruimte nodig heeft. Meerdere koolsoorten naast elkaar trekken wel meer koolvliegen aan, een net helpt. Venkel en tuinkers zaai je liever niet direct ernaast.

Zeer goede buren
Bleekselderij
Knolselderij
Snijselderij
Goede buren
Aardappel
Afrikaantje
Alexandrijnse klaver
Andijvie
Artisjok
Asperge
Aubergine
Barbarakruid
Bataviasla
Bernagie
Bindsla
Bloemkool
Boerenkool
Bonenkruid
Chinese kool
Dille
Eikenbladsla
Erwt
Goudsbloem
Haverwortel
Honingmeloen
IJsbergsla
Kamille
Kervel
Komijn
Komkommer
Koriander
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Lupine
Mais
Melothria
Nieuw-Zeelandse spinazie
Ondergrondse klaver
Oost-Indische kers
Palmkool
Phacelia
Prei
Pronkboon
Rabarber
Radijs
Rode biet
Rodekool
Romanesco
Salie
Savooiekool
Schorseneer
Snijbiet
Spinazie
Spitskool
Spruitkool
Stokboon
Struikboon
Tijm
Tomaat
Tuinboon
Tuinmelde
Ui
Watermeloen
Witte klaver
Witte kool
Wortel
Wortelpeterselie
Zonnebloem
Neutrale buren
Aardbei
Bieslook
Bijvoet
Chinese bieslook
Karwij
Knoflook
Lente-ui
Luchtuien
Sjalot
Tuinkers
Slechte buren
Chilipeper
Courgette
Paprika
Rucola
Venkel

Voorgangers en opvolgers van Koolrabi

Koolrabi is een koolsoort en heeft daarom vier jaar afstand nodig tot andere kruisbloemigen, dus tot alle koolsoorten, radijs, rammenas, rucola, tuinkers en mosterd. Zo voorkom je knolvoet, koolvlieg en zwartnervigheid. Volgens Andrea Heistinger mag je wat soepeler zijn als je alleen snelle vroege rassen teelt, zolang er geen ziektes zijn opgetreden.

Goede voorvruchten zijn erwten en bonen, uien, courgettes en mais. Omdat koolrabi kort op het bed staat, volgt hij in hetzelfde jaar graag op sla of spinazie, en in de zomer vult hij gaten na vroeg geoogste bedden. Na rode biet en snijbiet houd je vier jaar afstand, omdat alle drie last hebben van het bietencysteaaltje. Prei en spinazie vermeerderen dit aaltje, daarom zijn ze als voorvrucht omstreden.

Koolrabi zelf laat weinig achter, omdat je bijna de hele plant oogst. Na vroege koolrabi kun je in hetzelfde jaar prei, tomaten, Nieuw-Zeelandse spinazie of in de herfst veldsla planten. Of sla goed na koolrabi groeit, daarover verschillen de meningen. Wortels, komkommers en meloenen groeien slechter na kool.

Goede voorlopers
Alexandrijnse klaver
Bataviasla
Bindsla
Bleekselderij
Courgette
Eikenbladsla
Erwt
Esparcette
IJsbergsla
Incarnaatklaver
Kamille
Kikkererwt
Knoflook
Knolselderij
Kropsla
Lente-ui
Linzen
Lollo bionda / Lollo rosso
Lupine
Luzerne
Mais
Ondergrondse klaver
Perzische klaver
Phacelia
Prei
Pronkboon
Radijs
Rode klaver
Sjalot
Snijselderij
Sojaboon
Spinazie
Stokboon
Struikboon
Tuinboon
Ui
Voederwikke
Winterwikke
Witte klaver
Neutrale voorgangers
Rode biet
Snijbiet
Slechte voorlopers
Barbarakruid
Bernagie
Bladrammenas
Mierikswortel
Mosterd
Rammenas
Rucola
Tuinkers
Zonnebloem
Zwarte rammenas
Zeer slechte voorlopers
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Chinese kool
Flower Sprouts
Koolraap
Koolrabi
Meiraap
Mizuna (Aziatische sla)
Paksoi
Palmkool
Rodekool
Romanesco
Savooiekool
Spitskool
Spruitkool
Witte kool
Goede opvolgers
Bataviasla
Bindsla
Eikenbladsla
IJsbergsla
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Nieuw-Zeelandse spinazie
Phacelia
Prei
Rode biet
Snijbiet
Spinazie
Struikboon
Tomaat
Veldsla
Slechte opvolgers
Barbarakruid
Bladrammenas
Honingmeloen
Komkommer
Melothria
Mierikswortel
Mosterd
Radijs
Rammenas
Rucola
Tuinkers
Watermeloen
Witlof
Wortel
Zwarte rammenas
Zeer slechte opvolgers
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Chinese kool
Flower Sprouts
Koolraap
Koolrabi
Meiraap
Mizuna (Aziatische sla)
Paksoi
Palmkool
Rodekool
Romanesco
Savooiekool
Spitskool
Spruitkool
Witte kool

Rassen

Koolrabi bestaat met een lichtgroene en met een blauwpaarse schil, vanbinnen zijn alle rassen licht. Witte rassen zijn meestal iets eerder rijp dan blauwe. Belangrijker is de teeltduur: vroege rassen zijn snel klaar en geschikt voor de kas en onder folie, herfst- en reuzenrassen zoals ‚Superschmelz‘ worden enkele kilo's zwaar, blijven mals en zijn tot in het voorjaar te bewaren. Voor vroege zaaironden kies je schietvaste rassen.

Verzorging en bemesting

Koolrabi is een middelmatige verbruiker en heeft vooral gelijkmatig water en voedingsstoffen nodig. Geef voor het planten rijpe compost, en voed indien nodig bij het planten en na ongeveer zes weken met verdunde plantengier. Geef bij droogte liever één keer per week flink water dan elke dag een beetje, want watertekort maakt de knollen houtig en een plotselinge plens water laat ze barsten. Schoffelen en mulchen houden het vocht in de grond. Insectengaas direct na het planten beschermt tegen koolvlieg, aardvlooien en rupsen.

Ziekten en plagen

De gevaarlijkste ziekte bij koolrabi is knolvoet. Die vervormt de wortels tot dikke knobbels, de planten verwelken op warme dagen en blijven klein. De rustsporen blijven vele jaren in de grond, daarom helpen alleen vier jaar afstand tot kruisbloemigen, een pH rond 7 en het opruimen van de stronken. Snelle vroege rassen ontsnappen vaak aan zware aantasting, omdat ze eerder rijp zijn.

Bij jonge koolrabi vreten aardvlooien in het voorjaar gaatjes in de bladeren, vooral bij droogte. De maden van de koolvlieg vreten aan de stengelvoet, aangetaste planten verwelken en sterven af. Daarbij komen rupsen van het koolwitje, de kooluil en de koolmot, de melige koolluis en in een warme nazomer de koolwittevlieg. Insectengaas vanaf het planten houdt bijna alles weg, sla en spinazie als buren zouden aardvlooien verminderen. In natte jaren vreten slakken aan de knollen.

Bij vochtig weer krijgt koolrabi soms een grijswitte laag op de onderkant van de bladeren, dat is valse meeldauw. Zwartnervigheid, een bacterieziekte, begint met gele, wigvormige vlekken aan de bladrand en overleeft in plantenresten. Geef geen water over de bladeren en ruim oude stronken op.

Gebarsten knollen zijn bij koolrabi meestal geen ziekte. Ze ontstaan als er na droogte plotseling veel water komt, houtig worden ze door watertekort of een te late oogst.

Vatbaar voor
Aardrupsen
Aardvlooien(Gevoeligheid hoog)
Alternaria-bladvlekkenziekte van kool
Bacterieel zachtrot
Bacteriële bladvlekken bij kool
Bietencysteaaltje
Bloemkoolmozaïekvirus
Echte meeldauw van kool
Fusariumverwelking bij kool en radijs
Gamma-uil
Gewone schurft
Grauwe schimmel
Groene perzikluis
Kanker van de wortelhals bij kool
Knolvoet(Gevoeligheid hoog)
Koolcysteaaltje
Koolgalmug
Koolgalsnuitkever(Gevoeligheid laag)
Koolmotje
Koolstengelsnuitkever(Gevoeligheid hoog)
Kooluil
Koolvlieg
Koolwants
Koolwitjes
Koolwittevlieg
Koolzaadglanskever
Melige koolluis
Mineervliegen van kruisbloemigen(Gevoeligheid laag)
Naaktslakken(Gevoeligheid hoog)
Noordelijk wortelknobbelaaltje(Gevoeligheid laag)
Phytophthora-voetrot
Pythium-wortelrot
Raapbladwesp
Raapmozaïekvirus
Rattenkeutelziekte
Rhizoctonia
Ringvlekkenziekte van kool(Gevoeligheid laag)
Ritnaald
Valse meeldauw van kool
Verticilliumverwelking bij kool
Witte bladvlekkenziekte
Witte roest
Zwartnervigheid(Gevoeligheid hoog)

Oogst en verwerking

Vroege koolrabi oogst je zodra de knol ongeveer zo groot is als een tennisbal. Wacht niet te lang, oudere knollen van veel rassen worden houtig, reuzenkoolrabi blijft daarentegen ook groot nog mals. Snijd de knol net boven de grond af en trek daarna de stronk eruit. Zonder blad blijft hij in de koelkast ongeveer twee weken goed, bewaarrassen in een koele kelder tot in het voorjaar.

De malse hartbladeren stoof je als spinazie of snijd je fijn door een salade. De knol smaakt rauw, gestoofd of in soep.

Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android