Spruitkool kweken

Brassica oleracea var. gemmifera spruitjes, Brusselse spruitjes
Andere namen
Spruitjes, Brusselse spruitjes
Botanische naam
Brassica oleracea var. gemmifera
Familie / Geslacht
Brassicaceae / Brassica
Plantencategorie
Koolgewassen
SpruitkoolPeter Turner Photography/Shutterstock.com

Spruitkool is een van de meest winterharde koolsoorten. Hij bevat ook het meeste vitamine C en is daarmee een belangrijke wintergroente. Afhankelijk van het ras kun je tot in het volgende voorjaar oogsten, zodat je de hele winter verse groente uit de moestuin hebt.

Cijfers en gegevens

Lichtbehoefte
Zon / halfschaduw
Voedingsbehoefte
Zware vreter
Moeilijkheidsgraad
Gemiddeld
Cultuur (volgens Gertrud Franck)
A - hoge of brede gewassen, bijna het hele jaar, B - laat
Cultuur (volgens Zuster C. Weinrich)
Hoofdcultuur
Teeltduur
200 dagen
Rijafstand
50 cm
Plantafstand
50 cm
Groeihoogte
60 - 90 cm
Zaai diepte
2 cm
Kiemtemperatuur (minimum)
8 °C
Kiemtemperatuur (optimaal)
18 - 22 °C
Kiemtype
Licht en donker
Voorzaaiperiode
60 dagen

Plant- en oogsttijden van Spruitkool

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Direct zaaien
Voorzaaien
Verplanten
Oogst
Oogst (volgend jaar)

Direct zaaien van Eind Maart tot Begin Mei. Verplanten van Midden Mei tot Eind Juni. Voorzaaien ongeveer 60 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Midden Maart en Eind April. Na een teeltperiode van 200 dagen kan de oogst beginnen rond Midden Oktober en duurt tot Midden Maart volgend jaar.

Spruitkool zaaien en planten

Zaai spruitkool vanaf half april tot in mei in potjes of een zaaibed, vroege herfstrassen al in maart. Na ongeveer zes weken plant je hem van half mei tot eind juni uit, winterrassen bij voorkeur pas in juni. Zet de jonge planten diep en stevig op 50 x 50 cm of 60 x 40 cm afstand. Hoge rassen hebben meer ruimte nodig. De eerste twee, drie weken geef je wat minder water, zodat zich sterke wortels vormen. Een klein beetje compost of organische mest in het plantgat geeft een goede start.

Standplaats en bodem

Als sterke eters houden ze van goede tuingrond met veel compost op een zonnige plek. Koolgewassen houden niet van zure grond, dus geef zo nodig kalk.

Goede en slechte buren van Spruitkool

Spruitkool staat van mei of juni tot in de winter in het bed en laat je in het begin veel ruimte tussen de planten. Zaai sla, radijs, wortels of rode biet in de open plekken. Die zijn geoogst voordat de kool de ruimte nodig heeft. Eind zomer komt veldsla naast de spruitkool, en ze overwinteren samen. Ook andijvie en radicchio passen in de rijen ernaast, en radicchio verdraagt zelfs de schaduw van de grote planten.

Selderij tussen de spruitkool zou het koolwitje weghouden. Gertrud Franck zette hem juist bij late koolsoorten in als beschermplant. Tomaten zouden ook plagen op afstand houden. Struikbonen en erwten in de rijen naast de jonge kool zijn in de zomer geoogst, daarna heeft de kool de ruimte voor zichzelf. Naast vroege aardappelen groeit hij net zo goed. Dille, bernagie, kamille en goudsbloemen aan de rand lokken nuttige insecten.

In veel landen gelden aardbeien als slechte buren voor kool, maar bewezen is dat niet. Tuinkers zaai je liever apart. Of Oost-Indische kers de spruitkool tegen koolwitjes beschermt of ze juist aantrekt, weet niemand zeker, en over uiachtigen spreken de overleveringen elkaar tegen. Andere koolsoorten ernaast zijn geen probleem, zolang je ze in de vruchtwisseling uit elkaar houdt.

Zeer goede buren
Bleekselderij
Knolselderij
Snijselderij
Goede buren
Aardappel
Afrikaantje
Alexandrijnse klaver
Andijvie
Aubergine
Barbarakruid
Bataviasla
Bernagie
Bindsla
Chilipeper
Dille
Eikenbladsla
Erwt
Goudsbloem
IJsbergsla
Kamille
Komijn
Komkommer
Koolrabi
Koriander
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Lupine
Mais
Melothria
Ondergrondse klaver
Oost-Indische kers
Paksoi
Paprika
Phacelia
Pronkboon
Rabarber
Radicchio
Radijs
Rode biet
Salie
Schorseneer
Snijbiet
Spinazie
Spitskool
Stokboon
Struikboon
Tijm
Tomaat
Tuinboon
Veldsla
Winterpostelein
Witte klaver
Wortel
Zonnebloem
Neutrale buren
Bieslook
Bijvoet
Chinese bieslook
Karwij
Knoflook
Lente-ui
Luchtuien
Prei
Sjalot
Tuinkers
Ui
Slechte buren
Aardbei
Courgette
Rucola

Voorgangers en opvolgers van Spruitkool

Net als alle koolsoorten komt spruitkool pas in het vierde jaar terug op een bed waar kruisbloemigen stonden. Zo houd je knolvoet, koolvlieg en zwartnervigheid onder controle, want hun ziekteverwekkers blijven lang in de grond. Ook radijs, rammenas, rucola en kers horen bij deze familie.

De beste voorgewassen zijn erwten en bonen, waarvan de hongerige spruitkool de stikstof goed benut. Omdat hij pas in mei of juni het bed in gaat, kan hij in hetzelfde jaar volgen na vroege erwten, sla of vroege aardappelen. Na uien, knoflook, sjalotten, courgettes of maïs groeit hij ook goed, want die delen geen ziektes met hem. Houd vier jaar afstand tot rode biet en snijbiet, omdat ze alle drie last hebben van het bietencysteaaltje. Prei en spinazie gelden als goede voorteelt, maar vermeerderen dit aaltje wel.

Na de spruitkool passen het jaar erop pastinaak en prei goed. Wortels, schorseneren en sla groeien slechter na kool, en uien worden zacht door de vele oogstresten. Je krijgt dan zogenaamde dikke nekken. Graaf de stronken na de laatste oogst uit, zodat bladluizen en witte vlieg niet in het bed overwinteren.

Goede voorlopers
Aardappel
Alexandrijnse klaver
Bataviasla
Bindsla
Bleekselderij
Courgette
Eikenbladsla
Erwt
Esparcette
Haver
IJsbergsla
Incarnaatklaver
Kamille
Kikkererwt
Knoflook
Knolselderij
Kropsla
Lente-ui
Linzen
Lollo bionda / Lollo rosso
Lupine
Luzerne
Mais
Ondergrondse klaver
Perzische klaver
Phacelia
Prei
Pronkboon
Radijs
Rode klaver
Sjalot
Snijselderij
Sojaboon
Spinazie
Stokboon
Struikboon
Tuinboon
Ui
Voederwikke
Winterrogge
Winterwikke
Witte klaver
Neutrale voorgangers
Rode biet
Snijbiet
Slechte voorlopers
Barbarakruid
Bernagie
Bladrammenas
Mierikswortel
Mosterd
Rammenas
Rucola
Tuinkers
Zonnebloem
Zwarte rammenas
Zeer slechte voorlopers
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Chinese kool
Flower Sprouts
Koolraap
Koolrabi
Meiraap
Mizuna (Aziatische sla)
Paksoi
Palmkool
Rodekool
Romanesco
Savooiekool
Spitskool
Spruitkool
Witte kool
Goede opvolgers
Pastinaak
Phacelia
Prei
Rode biet
Snijbiet
Spinazie
Neutrale opvolgers
Lente-ui
Slechte opvolgers
Barbarakruid
Bataviasla
Bindsla
Bladrammenas
Eikenbladsla
Haverwortel
Honingmeloen
IJsbergsla
Komkommer
Kropsla
Lollo bionda / Lollo rosso
Melothria
Mierikswortel
Mosterd
Radijs
Rammenas
Rucola
Schorseneer
Sjalot
Tuinkers
Ui
Watermeloen
Witlof
Wortel
Zwarte rammenas
Zeer slechte opvolgers
Bloemkool
Boerenkool
Broccoli
Chinese kool
Flower Sprouts
Koolraap
Koolrabi
Meiraap
Mizuna (Aziatische sla)
Paksoi
Palmkool
Rodekool
Romanesco
Savooiekool
Spitskool
Spruitkool
Witte kool

Rassen

Bij spruitkool heb je herfstrassen, die alleen lichte vorst verdragen en tot het begin van de winter geoogst worden, en echte winterrassen, die tot in maart in het bed blijven staan. Oude, zaadvaste rassen rijpen van onder naar boven en geven een lange oogst, hybriden vormen vaak stevigere, gelijkmatigere spruitjes. Voor de tuin zijn kleinere rassen van 60 tot 80 cm vaak geschikter. Rode en paarse rassen zijn zeldzamer en geven iets minder opbrengst, hun kleur wordt na vorst sterker.

Verzorging en bemesting

Spruitkool is een sterke eter, maar met mate. Een of twee giften organische mest of plantengier zijn genoeg, de laatste aan het begin van de spruitvorming. Te veel stikstof maakt de spruitjes los en de planten minder winterhard. Geef in de zomer royaal water en mulch het liefst met grasmaaisel. Aard de planten in de herfst aan en geef hoge rassen een stok, dan staan ze stevig de winter door. Selderij tussen de planten zou koolwitjes weghouden, maar insectengaas dat tot half september blijft liggen beschermt betrouwbaarder.

Ziekten en plagen

Op grond met knolvoet valt spruitkool zwaar uit. De wortels zwellen knolachtig op en de planten verwelken. Houd vier jaar afstand tot andere kruisbloemigen en zorg met kalk voor een pH rond 7. Inmiddels zijn er de eerste spruitkoolrassen die resistent zijn tegen knolvoet.

De lastigste plaag op spruitkool is de koolwittevlieg, een piepklein wit vliegje dat in warme nazomers massaal aan de onderkant van de bladeren zit. De kleverige honingdauw wordt zwart door roetdauwschimmels. Insectengaas met een maaswijdte van 0,8 mm, onkruidvrije bedden en het opruimen van oude koolstronken helpen het meest. De melige koolluis kruipt tot in de spruitjes. Daartegen helpen nuttige insecten en een middel op basis van koolzaadolie.

Koolvlieg, koolwitjes, koolmot, kooluil en aardvlooien ken je van alle koolsoorten, en ook hier beschermt het gaas. Laat het bij spruitkool tot half september liggen, anders beschadigt de tweede generatie koolvliegen de jonge spruitjes.

Bij vochtig, koel weer verschijnen er soms ronde, donkere vlekken op bladeren en spruitjes, met ringvormige zones bij ringvlekkenziekte. Zie je ze zonder ringen, dan gaat het eerder om spikkelziekte. In warme nazomers bedekt echte meeldauw de bladeren soms met een grijswitte laag, die in de tuin meestal weinig kwaad doet. Haal gele en gevlekte bladeren regelmatig weg bij je spruitkool, dan drogen de planten beter op en blijven de spruitjes schoon.

Vatbaar voor
Aardrupsen
Aardvlooien
Alternaria-bladvlekkenziekte van kool
Bacterieel zachtrot
Bacteriële bladvlekken bij kool
Bietencysteaaltje
Echte meeldauw van kool(Gevoeligheid hoog)
Fusariumverwelking bij kool en radijs
Gamma-uil
Gewone schurft
Grauwe schimmel
Groene perzikluis
Kanker van de wortelhals bij kool
Knolvoet(Gevoeligheid hoog, resistente rassen verkrijgbaar)
Koolcysteaaltje(Gevoeligheid hoog)
Koolgalmug
Koolgalsnuitkever(Gevoeligheid laag)
Koolmotje
Koolstengelsnuitkever
Kooluil
Koolvlieg
Koolwants
Koolwitjes
Koolwittevlieg(Gevoeligheid hoog)
Koolzaadglanskever(Gevoeligheid laag)
Melige koolluis(Gevoeligheid hoog)
Mineervliegen van kruisbloemigen(Gevoeligheid laag)
Naaktslakken
Noordelijk wortelknobbelaaltje(Gevoeligheid laag)
Phytophthora-voetrot
Pythium-wortelrot
Raapbladwesp
Raapmozaïekvirus
Rattenkeutelziekte
Rhizoctonia
Ringvlekkenziekte van kool
Ritnaald
Valse meeldauw van kool
Verticilliumverwelking bij kool
Witte bladvlekkenziekte
Witte roest
Zwartnervigheid(Gevoeligheid gemiddeld)

Oogst en verwerking

Afhankelijk van het weer en de groei kun je de spruitjes van late herfst tot het voorjaar oogsten bij vorstvrij weer. Je oogst van onder naar boven, en er groeien steeds nieuwe bij. In het voorjaar kun je ook het kleine 'savooiekoolkopje' oogsten dat bovenin ontstaat. De spruitjes zijn ook nog prima te eten als ze al een beetje opengaan. De zachte spruitjes zijn snel gaar en ideaal voor een snel gerecht uit de koekenpan.

Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android