
Bernagie, ook komkommerkruid genoemd, is een eenjarig kruid uit het Middellandse Zeegebied en hoort bij de ruwbladigenfamilie. De hele plant is ruw behaard, wordt 50 tot 70 cm hoog en draagt van de vroege zomer tot in de herfst hemelsblauwe, stervormige bloemen. De jonge bladeren smaken naar komkommer en de bloemen zijn eetbaar. Voor bijen en hommels is bernagie een van de beste nectarplanten in de moestuin. Met zijn stevige penwortel maakt hij ook zware grond losser. Heb je hem eenmaal in je tuin, dan raak je hem niet snel meer kwijt, want hij zaait zich graag zelf uit.
Cijfers en gegevens
Plant- en oogsttijden van Bernagie
Direct zaaien van Begin April tot Eind Juli. Verplanten van Midden April tot Eind Mei. Voorzaaien ongeveer 28 dagen voor het verplanten, ongeveer tussen Midden Maart en Eind April. Na een teeltperiode van 60 dagen kan de oogst beginnen rond Begin Juni en duurt tot Eind Oktober.
Bernagie zaaien en planten
Bernagie zaai je het best direct in het bed, want hij vormt een penwortel en verdraagt verplanten slecht. Zaai van april tot juli, zodra de grond warmer is dan 10 °C. Leg de zaden 1 tot 2 cm diep, want bernagie kiemt in het donker. Na een tot twee weken komen de kiemplantjes op. Dun uit tot ongeveer 40 cm afstand of laat gewoon losse planten staan waar ze vanzelf opkomen. Wil je de hele zomer vers jong blad, zaai dan elke vier weken opnieuw. Wil je eerder oogsten, zaai dan vanaf eind februari in kleine potjes en plant ongeveer een maand later uit met de hele kluit.
Standplaats en bodem
Bernagie groeit het liefst in de zon, maar redt zich ook in halfschaduw. Hij houdt van losse, humusrijke grond die gelijkmatig vochtig blijft. Natte voeten verdraagt hij niet. Voor veel stevig blad heeft bernagie voedzame grond nodig. Op schrale of droge grond blijft hij kleiner. In een pot doet hij het goed als die diep genoeg is voor de penwortel. Omdat hij groot wordt en zich uitbreidt, hoort hij aan de rand van het bed.
Goede en slechte buren van Bernagie
Bernagie is een van de waardevolste combinatieplanten in de moestuin, want zijn bloemen lokken maandenlang bijen, hommels en zweefvliegen. Vooral planten die insecten nodig hebben voor de bestuiving hebben daar baat bij. Aardbeien met bernagie ernaast dragen ruim een derde meer vruchten en de aardbeien zijn mooier van vorm. Ook komkommers, courgettes, pompoenen en meloenen zouden beter vrucht zetten dankzij al die bloembezoekers.
Gertrud Franck zaaide bernagie tussen koolrabi en andere koolsoorten, waar hij plagen op afstand zou houden. Zuster Christa Weinrich zet hem liever aan de rand van bedden en rijen, bij kool, aardappelen, erwten, stamslabonen, sla en andijvie. Iedereen die bernagie ooit heeft laten groeien, weet waarom: hij wordt groot, breidt zich uit en verdringt kleinere buren. Oogst dus steeds blad en laat hem midden tussen de groenten niet bloeien. Aan de rand van het bed mag hij bloeien.
In Noord-Amerika geldt bernagie als goede buur van tomaten en zou hij daar rupsen weghouden. Bewezen is dat niet, maar als bijenplant past hij goed bij tomaten en paprika. Slechte buren van bernagie zijn niet bekend.
- Bevordert de bestuiving
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Bevordert de bestuiving
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Bevordert de bestuiving
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Praktijktip voor dit paar
- Praktijktip voor dit paar
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Bevordert de bestuiving
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Weert plagen af door geur of camouflage
- Bevordert de bestuiving
- Weert plagen af door geur of camouflage
Voorgangers en opvolgers van Bernagie
Bernagie hoort bij de ruwbladigenfamilie en is met geen enkele groente verwant. Toch heeft hij een plek in je vruchtwisseling nodig, want hij is erg vatbaar voor sclerotinia, ook wel witte stengelrot genoemd. Deze bodemschimmel laat de stengels zacht wegrotten en laat zwarte rustlichamen achter die jarenlang in de grond overleven. Bernagie vormt daar bijzonder veel van, net als zonnebloemen. Houd daarom drie jaar afstand tussen bernagie, zonnebloemen en bernagie zelf.
Ook veel groenten hebben last van sclerotinia: sla en cichoreigewassen, koolsoorten, bonen en erwten, wortels, selderij en peterselie, tomaten, paprika, komkommers, pompoenen en courgettes. Zet ze pas na drie jaar op de plek waar bernagie stond. Uien, prei en maïs kun je daar zonder zorgen telen.
Omdat bernagie zich zelf uitzaait, staat hij vaak jarenlang op dezelfde plek. Laat dus niet elk jaar alle zaailingen staan, maar trek de meeste vroeg uit. Zijn diepe penwortel haalt voedingsstoffen uit de ondergrond, en daar profiteren ook de planten van die na hem komen.
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
- Gemeenschappelijke bodemgebonden ziekteverwekker
Rassen
Van bernagie bestaan maar weinig rassen. Naast de blauwbloeiende vorm is er de witbloeiende 'Alba' en zijn er rassen met licht getekend blad. Een aparte soort is de vaste bernagie (Borago pygmaea). Die is meerjarig, wordt maar 15 tot 30 cm hoog en breidt zich uit met kruipende scheuten. Plant hem daarom het liefst aan de rand van de moestuin.
Verzorging en bemesting
Bernagie vraagt weinig verzorging. Geef hem water bij droogte, want hij groeit alleen krachtig in vochtige grond. In een pot vaak zelfs elke dag. Op een goed bemest moestuinbed heeft hij geen extra mest nodig. Zijn sappige stengels knakken makkelijk bij wind. Een stok of stevige buurplanten geven hem steun. Knip uitgebloeide scheuten af als je niet wilt dat hij zich overal uitzaait. Uitgetrokken planten kun je als mulch laten liggen of er een bemestende gier van maken.
Ziekten en plagen
Bernagie is sterk en heeft in de tuin maar weinig echte problemen. Het vaakst zitten er bladluizen op de toppen van de scheuten. Lieveheersbeestjes en zweefvliegen, die bernagie zelf aantrekt, ruimen de luizen vaak snel op. Sterk aangetaste scheuten knip je gewoon af.
In de nazomer, als de hoofdbloei voorbij is, verschijnt er vaak een witte, melige laag op de bladeren. Dat is echte meeldauw. De schimmel van bernagie tast alleen ruwbladigen aan, zoals smeerwortel en vergeet-mij-nietjes. De groenten ernaast hebben er geen last van. Geef de planten genoeg ruimte en trek sterk aangetaste exemplaren uit. In de herfst sterven ze toch af.
Ernstiger is sclerotinia. Bij vochtig weer rotten de stengels van de bernagie zacht weg, er vormt zich een wit schimmelpluis met zwarte korreltjes en de plant knakt om. De zwarte rustlichamen blijven jarenlang in de grond en tasten daarna ook sla, bonen, kool en veel andere groenten aan. Verwijder zieke planten daarom met alle resten en gooi ze niet op de composthoop.
Rupsen van de distelvlinder eten soms aan de bladeren. Die pluk je er gewoon af. Slakken zouden de ruwe, behaarde bladeren mijden.
Oogst en verwerking
De jonge bladeren van bernagie oogst je ongeveer zes tot acht weken na het zaaien, het liefst voordat de plant bloeit. Later worden ze ruw en smaken ze minder fijn. Fijngehakt passen ze bij komkommersalade, kwark, eiergerechten en kruidensauzen zoals de Frankfurter groene saus. De bloemen pluk je doorlopend tot in de herfst. Ze versieren salades en drankjes en je kunt ze invriezen in ijsblokjes. Bernagie maakt zelf pyrrolizidine-alkaloïden aan, stoffen die bij regelmatig gebruik de lever kunnen beschadigen en het risico op kanker kunnen verhogen. Eet blad en bloemen daarom alleen af en toe en in kleine hoeveelheden. In de volksgeneeskunde gold bernagie als stemmingsverbeterend en hartversterkend, maar vanwege deze stoffen kun je hem beter niet als thee of geneesmiddel gebruiken.
Bedplan openen 7 dagen gratis proberen, web, iOS en Android
