Mierikswortel kweken

Mierikswortel, in Beieren en Oostenrijk Kren genoemd, is een vaste plant uit de kruisbloemenfamilie en daarmee familie van kool, rammenas en mosterd. Hij vormt grote, ruwe bladeren en een dikke witte wortel waarvan de scherpte pas vrijkomt als je hem raspt. De plant wordt zo’n meter hoog en is volledig winterhard. Zaad zet hij nauwelijks, je vermeerdert hem met stukken wortel, de wortelstekken. Mierikswortel is een van de oudste cultuurgewassen in onze tuinen en verwildert makkelijk. Langs paden en beekoevers zie je er vaak na tientallen jaren nog aan waar ooit een tuin lag.

Mierikswortel vermeerder je vrijwel nooit uit zaad, maar met wortelstekken. Dat zijn de stevige zijwortels die van de hoofdwortel aftakken en die je bij de oogst overhoudt. Goede stekken zijn ongeveer 30 cm lang en minstens zo dik als een potlood. Snijd ze bovenaan recht en onderaan schuin af, dan haal je de groeirichting niet door elkaar. Je plant in de herfst of in het voorjaar vanaf begin april. Leg de stekken schuin en altijd in de oorspronkelijke groeirichting in goed losgemaakte grond die je met compost hebt verbeterd. Het bovenste uiteinde mag ongeveer 3 cm uitsteken. Tussen de rijen heb je 70 tot 80 cm nodig, in de rij 40 tot 50 cm.

Plant je in de herfst, dan begint de oogst pas in de herfst van het volgende jaar en loopt hij tot het voorjaar van het jaar daarna. Grove plant hier alleen tot december van het volgende jaar.

Je kunt de mierikswortel ook een vaste plek in de tuin geven. Laat je bij het uitgraven kleine stukjes wortel in de grond zitten, dan groeit uit elk restje het volgende voorjaar weer een plant. Zo blijft de mierikswortel blijvend in zijn hoek en komt hij elk jaar vanzelf terug. Dat scheelt werk, maar hij breidt zich met de tijd uit en is dan moeilijk weer kwijt te raken. Zet hem daarom aan de rand van de tuin of begrens de wortels met een worteldoek.

Mierikswortel groeit op bijna elke grond, maar mooie, stevige wortels vormt hij alleen in diepe, humusrijke aarde die gelijkmatig vochtig blijft. Op lichte zandgrond wordt hij minder aromatisch, op zware klei snel houtig. Een pH tussen 6 en 7,5 past hem goed, natte voeten verdraagt hij niet. Zon is ideaal, halfschaduw neemt hij ook voor lief. In een pot op het balkon groeit mierikswortel daarentegen niet goed.

Echte rassen van mierikswortel zijn er nauwelijks. Men teelt vooral regionale herkomsten, zoals Beierse, Hamburgse, Spreewaldse, Badense of Stiermarkse mierikswortel. Ze verschillen in wortelgrootte, scherpte en stevigheid van het vruchtvlees. De Stiermarkse groeit krachtig en is scherp en stevig, Beierse en Badense mierikswortel smaken milder, de Spreewaldse is erg scherp. Veel herkomsten zijn gevoelig voor witte roest en virussen. Koop daarom gezonde planten of stekken uit een gezonde teelt.

Mierikswortel heeft gelijkmatig vocht nodig om mooie wortels te vormen. Geef vooral water na het planten en in augustus en september, als de wortels dikker worden. In goede tuingrond volstaat elk jaar een laag rijpe compost, ongeveer 3 liter per vierkante meter. Geef geen verse mest, daardoor wordt mierikswortel vatbaar voor ziekten. Voor rechte, gladde wortels leg je in juni en nog een keer in juli het bovenste deel van de wortel bloot, breek je alle zijscheuten af behalve de sterkste en dek je hem weer af met aarde, het liefst op een bewolkte dag.

In een kleine tuin blijft mierikswortel meestal gezond. Problemen ontstaan vooral als hij jarenlang op dezelfde plek staat of als je stekken van zieke planten verder vermeerdert.

De gevaarlijkste ziekte is de verwelkingsziekte door Verticillium, in Duitsland ook mierikswortelzwartheid genoemd. De schimmel zit in de bodem, dringt via de wortels binnen en kleurt de vaatbundels bruin. Op een doorsnede van de wortel zie je donkere puntjes of een ring. Alleen voorkomen helpt: gezonde stekken, afstand tot aardappels, tomaten, aardbeien en kool, en geen wortelresten van zieke planten in het bed. Via stekken en bladluizen komen ook virussen in de teelt, zoals het raapmozaïekvirus met lichte, ringvormige vlekken en het komkommermozaïekvirus, waarbij de bladeren vlekkerig vergelen.

Bij koel, vochtig weer verschijnen er witte puistjes op de bladeren, dat is witte roest. Bruine bladvlekken komen meestal van Alternaria- of Cercospora-schimmels, die op oude bladeren overwinteren. Verwijder aangetaste bladeren en vermeerder geen zieke planten.

Aardvlooien, waaronder de geelgestreepte mierikswortelaardvlo, en de metaalglanzende mierikswortelhaantjes vreten gaten in de bladeren, vooral bij droogte. Rupsen van het koolwitje doen aan mierikswortel meestal weinig schade. Slakken worden sterk aangetrokken door mierikswortel, maar hij verdraagt de vraat goed, en onder zijn grote bladeren raap je ze ’s ochtends en ’s avonds makkelijk op.