Bed openen
Zodra je een bed hebt aangemaakt, verschijnt het in het overzicht. Klik gewoon ergens op het bed, bijvoorbeeld op de naam of op een bestaande beplanting.
Je vindt het bed ook in de linkernavigatie onder “Bedden”. Die navigatie is vooral handig als je al een bed geopend hebt en snel naar een ander wilt wisselen.
Opbouw van de pagina
De pagina is opgedeeld in twee gebieden:
- Links: De weergave van het bed. Dit gebied ziet er anders uit afhankelijk van het bedtype:
- Vrij bed: Je ziet het bed van bovenaf, telkens een maand. Naast het bed vind je de maandselectie waarmee je door de maanden kunt bladeren. Per maand zie je welke beplantingen erbij komen (groen) en welke geoogst worden (rood). De maandselectie bestaat in twee varianten: compact (alleen het aantal komende en gaande planten) en normaal (met volledige plantnamen).
- Rijmengteelt: Je ziet het bed vanaf de frontrand. De maanden staan onder elkaar zodat je de ontwikkeling van je bed over het jaar kunt plannen.
- Rechts: Hier wisselen verschillende panelen:
- Plantenlijst: Je kunt filteren of gericht naar planten zoeken. Via acties kun je een nieuwe beplanting aanmaken.
- Nieuwe beplanting aanmaken: Wanneer je vanuit de plantenlijst een nieuwe beplanting aanmaakt, kun je links in het bed op de gewenste plek klikken.
- Bestaande beplanting bewerken: Dit paneel verschijnt wanneer je in het bed op een bestaande beplanting klikt.
Aanpassing op mobiele apparaten
Op een smal scherm (op een smartphone) worden de bedweergave en de andere panelen (plantenlijst, nieuwe beplanting, beplanting bewerken) als tabbladen boven het bed getoond in plaats van naast elkaar. Bij vrije bedden verschijnt de maandselectie als eigen tabblad, met de actieve maand als titel.
In sommige gevallen schakelt grove automatisch naar het juiste tabblad, bijvoorbeeld van de plantenlijst naar het bed wanneer je een nieuwe beplanting start.
Plantenlijst
Deze lijst toont alle beschikbare planten. Elke plant heeft drie acties:
Informatie: Toont uitgebreide details over de plant. Direct zaaien: Je maakt een nieuwe beplanting aan waarbij je direct zaad in het bed zaait. Verplanten: Je maakt een nieuwe beplanting aan waarbij je een zaailing in het bed plant.
Het verschil tussen direct zaaien en verplanten bepaalt in welke maand de beplanting kan starten. Ook de geplande taken verschillen per methode.
Filter
grove biedt uitgebreide filtermogelijkheden voor planten. Deze worden beschreven op de pagina Filters.
Nieuwe beplanting
Nieuwe beplanting aanmaken
Je kunt een nieuwe beplanting op twee manieren starten:
- Via drag & drop: Sleep de plantafbeelding direct naar het bed. grove kiest dan automatisch de meest gebruikelijke methode (Direct zaaien of Verplanten). Je kunt ook gericht een van de twee knoppen naar het bed slepen.
- Via klik: Klik op Direct zaaien of Verplanten. Vervolgens plaats je de beplanting in het bed:
- Vrij bed: Trek met de muis of je vinger het gebied op waar de beplanting moet komen.
- Rijmengteelt: Tik op de rij waar de beplanting moet staan.
Beplanting plaatsen
Bij het plaatsen toont grove je welke posities geschikt zijn. Bij alle bedtypen worden goede en slechte buren getoond (groen of rood gekleurd). Gearceerde vlakken wijzen op goede of slechte voorgangers. Meer over beide punten verderop.
Bij rijmengteelt zijn er ook kleine groene en rode streepjes die laten zien waar je de plant kunt plaatsen. Groen betekent: goed geschikt. Rood betekent: ongunstig.
Als je met de muis over een rode positie beweegt, legt grove je de reden uit, bijv. te kleine afstand tot een buurplant of de bedrand, of een ongeschikt tijdstip.
Je kunt toch elke positie kiezen. grove geeft je alleen hints, de beslissing is aan jou.
Maand van de beplanting
Vrij bed: De beplanting wordt aangemaakt in de maand die via de maandselectie gekozen is. Als er in die maand geen geschikte planttijd gevonden wordt, laat grove je dat weten en stelt optioneel een geschikte maand voor.
Rijmengteelt: De eerste maand van de beplanting bepaal je zelf door de plant in die maand te plaatsen.
Bij alle bedtypen wordt de oogstmaand berekend op basis van de planttijden.
Het paneel ‘Nieuwe beplanting’
Zodra je een nieuwe beplanting start, verschijnt rechts een nieuw paneel in plaats van de plantenlijst:
- Je kunt de Ras opgeven en een Opmerking bij de beplanting toevoegen. Het ras heeft invloed op het aanmaken van taken.
- Belangrijke plantgegevens worden getoond, zoals de rijafstand en de afstand binnen de rij.
- Een overzicht van de planttijden toont de mogelijke perioden. Sommige planten hebben meerdere tijden, bijv. voor vroege en late rassen.
- Bij planten die zowel eenjarig als meerjarig geteeld kunnen worden, verschijnt het veld “Teelt”. Daarmee bepaal je of de beplanting als seizoensteelt geteeld wordt of blijvend in het bed staat. Meer daarover op de pagina Meerjarige planten.
- Met de knop “Planteninformatie” kun je meer details over de plant bekijken.
Bestaande beplanting bewerken en verwijderen
Klik in het bed op een bestaande beplanting om deze te selecteren. De beplanting wordt oranje gekleurd en een actiemenu verschijnt.
Actiemenu
Via het actiemenu kun je:
- Planteninformatie openen
- De beplanting verwijderen
- De beplanting dupliceren (wordt direct ernaast ingevoegd)
- Vrij bed: De Rij-oriëntatie wijzigen
- Rijmengteelt: De beplanting een rij naar links of rechts verplaatsen
Beplanting verplaatsen en formaat wijzigen
Vrij bed: Je verplaatst een beplanting via drag & drop. Op touchapparaten moet je de beplanting eerst aantikken om drag & drop te activeren. Aan de geselecteerde beplanting verschijnen oranje vlakken op de hoeken en zijden. Daarmee kun je het formaat van de beplanting wijzigen. In de instellingen kun je bepalen of beplantingen ‘magnetisch’ op elkaar moeten uitlijnen of niet.
Rijmengteelt: Ook hier verplaats je beplantingen via drag & drop:
- Sleep de beplanting naar een andere rij.
- Sleep de eerste maand om de beplanting eerder of later te laten beginnen.
- Sleep de laatste maand om de oogsttijd te wijzigen.
Bewerkingspaneel
Rechts verschijnt de detailweergave van de geselecteerde beplanting in plaats van de plantenlijst. Hier kun je:
- Het type beplanting wijzigen (van directe zaai naar zaailingen of andersom).
- Startmaand en oogstmoment aanpassen. Bij sommige planten kan de oogst ook in het volgende jaar vallen (bijv. spruitkool). grove toont de beplanting dan ook in het volgende jaar. Zo’n beplanting blijft toch een seizoensteelt, hij wordt na de oogst geruimd en is geen meerjarige plant.
- Rij verplaatsen: met de kleine pijltjes links en rechts kun je de beplanting een rij verschuiven.
- De teelt omzetten: bij planten met het veld “Teelt” kun je nog wisselen tussen seizoensteelt en vaste teelt, zolang de beplanting in het eerste vegetatiejaar staat. Vanaf het tweede jaar ligt de beslissing vast.
- Bij een vaste teelt komen de velden “Vegetatiejaar” en “Plant blijft in het bed tot” erbij. Daarmee geef je aan of de plant al vóór grove in het bed stond en wanneer je hem weer rooit. De pagina Meerjarige planten legt beide uit.
- Beplanting verwijderen: de knop onderaan verwijdert de beplanting volledig.
Belangrijk: Wijzigingen worden direct opgeslagen. Je kunt daarna gewoon een andere beplanting selecteren of het bewerkingspaneel rechtsboven sluiten.
Wordt na de oogst op dezelfde plek herplant.
Deze optie vind je zowel bij het aanmaken als bij het bewerken van een beplanting. Sommige planten worden het hele jaar door geoogst en direct weer gezaaid of geplant (bijv. sla en radijzen).
Met het vinkje laat je grove weten dat je op deze plek regelmatig wilt herplanten.
Dit heeft invloed op de duur van de beplanting in het bedplan. Een voorbeeld: radijzen hebben een teeltduur van ongeveer een maand maar kunnen tot september geoogst worden. Als je in april start en herplanten activeert, plant grove de beplanting tot september in. Zonder het vinkje eindigt ze al in mei.
De taken in het plan veranderen hierdoor niet. Je beslist zelf wanneer je herplant.
Indeling van de bedden
De indeling en weergave van het bed hangt af van het geselecteerde bedtype:
Vrij bed
Je ziet de breedte van het bed horizontaal en de lengte verticaal. Linialen en een raster worden getoond voor een beter gevoel voor de afstanden. Deze kun je in de instellingen aanpassen of deactiveren.
Rijmengteelt op bedden
Onder het bed wordt de beschikbare ruimte getoond. Is er nog geen beplanting aangemaakt, dan zie je de breedte van het bed. Bij het aanmaken van een beplanting is het bed altijd in secties van 5 cm verdeeld. Zodra je een beplanting plaatst, wordt links en rechts de afstand tot de rand getoond. Bij meerdere beplantingen zie je de afstand ertussen.
Gertrud Franck en familie Langerhorst
Hier wordt het bed niet in centimeters weergegeven maar in A-, B- en C-rijen ingedeeld. Je ziet ook spinazierijen en bij de familie Langerhorst ook de klaverpaden.
Meerdere beplantingen op dezelfde plek
Het is mogelijk om meerdere planten op dezelfde plek te combineren.
Vrij bed: Beplantingen kunnen elkaar gedeeltelijk of volledig overlappen. Dit is handig wanneer planten verschillende groeifasen hebben of je bewust goede partners samen wilt planten.
Rijmengteelt: Je kunt meerdere planten in dezelfde rij combineren, bijv. knolselderij en prei, die elkaar goed doen. Ze worden dan licht verschoven ten opzichte van elkaar weergegeven.
Wanneer je zo’n beplanting aanklikt, kun je rechtsboven in het bewerkingspaneel kiezen welke beplanting je wilt bewerken.
Buren
Een belangrijk punt bij mengteelt zijn goede en slechte buren. Zodra je een nieuwe beplanting start, toont grove hoe de nieuwe plant zich verhoudt tot de bestaande:
- Groene achtergrond: Goede buren, ze ondersteunen elkaar.
- Rode achtergrond: Slechte buren, liever vermijden.
Tip: Met de filterdialoog kun je gericht zoeken naar planten die goede buren zijn voor bepaalde andere planten. Je kunt zelfs meerdere planten selecteren en grove toont je planten die voor allemaal goede of minstens neutrale buren zijn.
Belangrijk: Goede buren worden alleen tijdens het bewerken getoond, anders zou het bed te onoverzichtelijk worden. Slechte buren worden altijd getoond, ook wanneer je geen beplanting aan het bewerken bent.
Vruchtwisseling / voorgangers
Sommige planten hebben het moeilijk als er kort daarvoor een bepaalde andere plant op dezelfde plek stond. Vaak omdat ze tot dezelfde familie horen, ziekten zich in de bodem ophouden of voedingsstoffen eenzijdig verbruikt zijn. Kool is het bekendste voorbeeld: komt er te vroeg weer kool op dezelfde plek, dan dreigen problemen zoals knolvoet, die jarenlang in de bodem blijft.
Grove houdt deze verbanden voor je in de gaten en toont ze direct in het bed. De weergave is bij alle bedtypes hetzelfde:
- Groen gearceerd betekent: de plant op de betreffende plek is een goede voorganger voor je nieuwe beplanting.
- Rood gearceerd betekent: het gaat om een slechte voorganger – kies hier beter een andere plek of plant.
In het gearceerde vlak zie je de naam van de voorganger. De plus- of minsymbolen ervoor tonen je de sterkte van het effect. Een of twee plustekens staan voor goede of bijzonder gunstige voorgangers. Een of twee mintekens voor ongunstige of bijzonder problematische voorgangers.
Vruchtwisseling bij rijmengteelt op bedden en vrije bedden
Bij deze twee bedtypes komt het op de voorgaande jaren aan. grove onthoudt per bed welke planten waar hebben gegroeid, tot zeven jaar terug. Dit gedeelte zie je daarom pas als je minstens een jaar met grove hebt gewerkt.
De weergave verschilt afhankelijk van of je net een nieuwe beplanting aanmaakt of een bestaande bewerkt, of dat het bedplan gewoon ter inzage openstaat.
Wordt er net een beplanting aangemaakt of bewerkt, dan worden alle voor deze plant relevante voorgangers in het bed getoond. Elk voorgaand jaar waarin er een relevante voorganger is, verschijnt als een eigen regel. De breedte van het gearceerde vlak hangt af van de invloedszone van de voorganger. Grote planten zoals kool of bonen hebben een breder effect dan kleinere zoals sla of radijzen.
Wanneer je geen beplanting bewerkt, toont grove alleen de problematische voorgangers, direct bij de betreffende beplanting.
Vruchtwisseling bij Gertrud Franck en familie Langerhorst
De teeltmethoden van Gertrud Franck en de familie Langerhorst nemen je bij de vruchtwisseling al heel veel uit handen. Omdat de rijen jaar na jaar over het bed wandelen, staat een plant pas na vele jaren weer op zijn oude plek. In de meeste gevallen regelt de vruchtwisseling zich daardoor vanzelf. Meer over het idee erachter vind je in de artikelen over rijmengteelt volgens Gertrud Franck en over rijmengteelt volgens familie Langerhorst.
Maar niet elk probleem lost zich vanzelf op. Juist bij langlopende vruchtwisselingskwesties – kool is opnieuw het schoolvoorbeeld – kan een afstand van een paar jaar te krap zijn. Ook als je een plant bewust op een andere rij zet dan het systeem voorziet, kan er een ongunstige combinatie ontstaan. Precies hier helpt grove je.
Anders dan bij de andere bedtypes kijkt grove hier niet naar de voorgaande jaren, maar naar de rijen in hetzelfde jaar. Doordat de rijen naar rechts wandelen, wordt een plant verder naar rechts later de voorganger van een plant verder naar links. grove rekent de jaarlijkse verschuiving mee en meldt het wanneer twee gewassen bij dit wandelen te dicht op elkaar komen. Zo zie je bijvoorbeeld wanneer een bloemkool en een broccoli op naburige rijen in de loop der jaren te dicht bij elkaar komen – ook als ze in het huidige jaar ver genoeg uit elkaar staan.
Toetsenbord
Met het toetsenbord kun je bepaalde acties versnellen. Dit zijn de beschikbare toetsen:
- Esc: Aanmaken of bewerken annuleren
- beëindigt het bewerken van een beplanting
- annuleert het aanmaken van een nieuwe beplanting
- Delete / Backspace: Verwijdert de momenteel geselecteerde (bewerkte) beplanting
- Pijltoetsen (alleen wanneer een beplanting geselecteerd is)
- Vrij bed: ← / → / ↑ / ↓ verplaatst de beplanting met 1 cm
- Rijmengteeltbed: ← / → verplaatst de beplanting met een rij
- Shift + pijltoetsen (alleen wanneer een beplanting geselecteerd is)
- Vrij bed: Shift + ← / → / ↑ / ↓ verkleint of vergroot
- Rijmengteeltbed: Geen functie
- Ctrl/Cmd + pijltoetsen: Zelfde functie, maar 5 cm of 5 rijen
- Ctrl/Cmd + C: Kopieert de momenteel geselecteerde (bewerkte) beplanting
- Ctrl/Cmd + F: Opent de plantenfilterdialoog (plantenlijst)
- Ctrl/Cmd + I: Opent de infodialoog voor de huidige plant
- + / –: Zoom (nog geen functie bij rijmengteeltbedden)
Instellingen
Je kunt verschillende elementen tonen en verbergen. Dit gaat voornamelijk over buren en vruchtwisseling.
Afdrukken
grove drukt je bed af zoals je het op het scherm ziet. Niet iedereen wil met een laptop of tablet in de tuin staan.
In de afdrukinstellingen kun je Formaat, Oriëntatie en Schaal opgeven. Bij kleinere bedden passen misschien twee maanden naast elkaar op een pagina.