Bed beplanten

Bed openen

Zodra je een bed hebt aangemaakt, verschijnt het in het overzicht. Klik gewoon ergens op het bed, bijvoorbeeld op de naam of op een bestaande beplanting.

Je vindt het bed ook in de linkernavigatie onder “Bedden”. Die navigatie is vooral handig als je al een bed geopend hebt en snel naar een ander wilt wisselen.

Het bed opent bij de eerste maand waarin een beplanting begint. Bij een bed zonder vast systeem zet grove de maandselectie daarop, bij rijmengteelt scrolt grove naar de juiste maand.

Opbouw van de pagina

De pagina is opgedeeld in twee gebieden:

  • Links: De weergave van het bed. Dit gebied ziet er anders uit afhankelijk van het type bed:
    • Zonder vast systeem: Je ziet het bed van bovenaf, telkens een maand. Naast het bed vind je de maandselectie waarmee je door de maanden kunt bladeren. Per maand zie je welke beplantingen erbij komen (groen) en welke geoogst worden (rood). De maandselectie bestaat in twee varianten: compact (alleen het aantal komende en gaande planten) en normaal (met volledige plantnamen).
    • Rijmengteelt: Je ziet de rijen naast elkaar, alsof je voor het bed staat en de rijen van je af het bed in lopen. Meer hierover op de pagina Weergave van de rijmengteelt. De maanden staan onder elkaar zodat je de ontwikkeling van je bed over het jaar kunt plannen.
  • Rechts: Hier wisselen verschillende panelen:
    • Plantenlijst: Je kunt filteren of gericht naar planten zoeken. Via acties kun je een nieuwe beplanting aanmaken.
    • Nieuwe beplanting aanmaken: Wanneer je vanuit de plantenlijst een nieuwe beplanting aanmaakt, kun je links in het bed op de gewenste plek klikken.
    • Bestaande beplanting bewerken: Dit paneel verschijnt wanneer je in het bed op een bestaande beplanting klikt.

Aanpassing op mobiele apparaten

Op een smal scherm (op een smartphone) worden de bedweergave en de andere panelen (plantenlijst, nieuwe beplanting, beplanting bewerken) als tabbladen boven het bed getoond in plaats van naast elkaar. Bij bedden zonder vast systeem verschijnt de maandselectie als eigen tabblad, met de actieve maand als titel.

In sommige gevallen schakelt grove automatisch naar het juiste tabblad, bijvoorbeeld van de plantenlijst naar het bed wanneer je een nieuwe beplanting start.

Plantenlijst

Deze lijst toont alle beschikbare planten. Elke plant heeft drie acties:

Informatie: Toont uitgebreide details over de plant. Direct zaaien: Je maakt een nieuwe beplanting aan waarbij je direct zaad in het bed zaait. Verplanten: Je maakt een nieuwe beplanting aan waarbij je een zaailing in het bed plant.

Het verschil tussen direct zaaien en verplanten bepaalt in welke maand de beplanting kan starten. Ook de geplande taken verschillen per methode.

Filter

grove biedt uitgebreide filtermogelijkheden voor planten. Deze worden beschreven op de pagina Filters.

Nieuwe beplanting

Nieuwe beplanting aanmaken

Je kunt een nieuwe beplanting op twee manieren starten:

  • Via drag & drop: Sleep de plantafbeelding direct naar het bed. grove kiest dan automatisch de meest gebruikelijke methode (Direct zaaien of Verplanten). Je kunt ook gericht een van de twee knoppen naar het bed slepen.
  • Via klik: Klik op Direct zaaien of Verplanten. Vervolgens plaats je de beplanting in het bed:
    • Zonder vast systeem: Trek met de muis of je vinger het gebied op waar de beplanting moet komen.
    • Rijmengteelt: Tik op de rij waar de beplanting moet staan.

Beplanting plaatsen

Bij het plaatsen toont grove je welke posities geschikt zijn. Bij alle bedtypes worden goede en slechte buren getoond (groen of rood gekleurd). Gearceerde vlakken wijzen op goede of slechte voorgangers. Meer over beide punten verderop.

Bij rijmengteelt zijn er ook kleine groene en rode streepjes die laten zien waar je de plant kunt plaatsen. Groen betekent: goed geschikt. Rood betekent: ongunstig.

Ook de maanden laten zien wanneer de plant past. Bij rijmengteelt hebben de maandnamen een groene achtergrond als de maand binnen een planttijd valt, anders een rode. Bij Zonder vast systeem markeert de maandselectie de geschikte maanden met een groen streepje. Welke maanden passen, hangt ervan af of je direct zaait of verplant.

Als je met de muis over een rode positie beweegt, legt grove je de reden uit, bijv. te kleine afstand tot een buurplant of de bedrand, of een ongeschikt tijdstip.

Je kunt toch elke positie kiezen. grove geeft je alleen hints, de beslissing is aan jou.

Maand van de beplanting

Bij een bed zonder vast systeem begint de beplanting in de maand die in de maandselectie gekozen is. Bij rijmengteelt begint ze in de maand waarin je haar plaatst. Bij alle bedtypes berekent grove de oogstmaand op basis van de planttijden en de teeltduur.

Valt de maand buiten de planttijden, dan vraagt grove het na. Je ziet de aanbevolen maanden voor start en oogst en daaronder het overzicht van de planttijden. Heeft de plant meerdere planttijden, bijvoorbeeld knoflook in het voorjaar en in de herfst, dan kies je er een uit. Met “Ja, verplaatsen” neem je het voorstel over, met “Nee, zo aanmaken” blijft het bij jouw maand.

Het paneel ‘Nieuwe beplanting’

Zodra je een nieuwe beplanting start, verschijnt rechts een nieuw paneel in plaats van de plantenlijst:

  • Je kunt de Ras opgeven en een Opmerking bij de beplanting toevoegen. Het ras heeft invloed op het aanmaken van taken.
  • Belangrijke plantgegevens worden getoond, zoals de rijafstand en de afstand binnen de rij.
  • Een overzicht van de planttijden toont de mogelijke perioden. Sommige planten hebben meerdere tijden, bijv. voor vroege en late rassen.
  • Bij planten die zowel eenjarig als meerjarig geteeld kunnen worden, verschijnt het veld “Teelt”. Daarmee bepaal je of de beplanting als seizoensteelt geteeld wordt of blijvend in het bed staat. Meer daarover op de pagina Meerjarige planten.
  • Met de knop “Planteninformatie” kun je meer details over de plant bekijken.

Bestaande beplanting bewerken en verwijderen

Klik in het bed op een bestaande beplanting om deze te selecteren. De beplanting wordt oranje gekleurd en een actiemenu verschijnt.

Actiemenu

Via het actiemenu kun je:

  • Planteninformatie openen
  • De beplanting verwijderen
  • De beplanting dupliceren (wordt direct ernaast ingevoegd)
  • Zonder vast systeem: De Rij-oriëntatie wijzigen
  • Rijmengteelt: De beplanting een rij naar links of rechts verplaatsen

Beplanting verplaatsen en formaat wijzigen

Zonder vast systeem: Je verplaatst een beplanting via drag & drop. Op touchapparaten moet je de beplanting eerst aantikken om drag & drop te activeren. Aan de geselecteerde beplanting verschijnen oranje vlakken op de hoeken en zijden. Daarmee kun je het formaat van de beplanting wijzigen. In de instellingen kun je bepalen of beplantingen ‘magnetisch’ op elkaar moeten uitlijnen of niet.

Rijmengteelt: Ook hier verplaats je beplantingen via drag & drop:

  • Sleep de beplanting naar een andere rij.
  • Sleep de eerste maand om de beplanting eerder of later te laten beginnen.
  • Sleep de laatste maand om de oogsttijd te wijzigen.

Bewerkingspaneel

Rechts verschijnt de detailweergave van de geselecteerde beplanting in plaats van de plantenlijst. Hier kun je:

  • Het type beplanting wijzigen (van directe zaai naar zaailingen of andersom).
  • Startmaand en oogstmoment aanpassen. Bij sommige planten kan de oogst ook in het volgende jaar vallen (bijv. spruitkool). grove toont de beplanting dan ook in het volgende jaar. Zo’n beplanting blijft toch een seizoensteelt, hij wordt na de oogst geruimd en is geen meerjarige plant.
  • Wijzig je de startmaand en past volgens de planttijd een andere oogstmaand beter, dan stelt grove die voor. Valt de nieuwe startmaand buiten de planttijden, dan verschijnt een dialoog die je een oogstmaand voorstelt. Antwoord je met “Nee, zo laten”, dan vraagt grove het bij deze beplanting niet opnieuw, tot je een andere beplanting selecteert.
  • Wordt een plant over een langere periode geoogst, dan heet het veld “Laatste oogst”. Deze maand laat zien wanneer je de beplanting ruimt en het bed weer vrij is. Daaronder staat ongeveer vanaf wanneer je voor het eerst kunt oogsten.
  • Rij verplaatsen: met de kleine pijltjes links en rechts kun je de beplanting een rij verschuiven.
  • De teelt omzetten: bij planten met het veld “Teelt” kun je nog wisselen tussen seizoensteelt en vaste teelt, zolang de beplanting in het eerste vegetatiejaar staat. Vanaf het tweede jaar ligt de beslissing vast.
  • Bij een vaste teelt komen de velden “Vegetatiejaar” en “Plant blijft in het bed tot” erbij. Daarmee geef je aan of de plant al vóór grove in het bed stond en wanneer je hem weer rooit. De pagina Meerjarige planten legt beide uit.
  • Beplanting verwijderen: de knop onderaan verwijdert de beplanting volledig.

Belangrijk: Wijzigingen worden direct opgeslagen. Je kunt daarna gewoon een andere beplanting selecteren of het bewerkingspaneel rechtsboven sluiten.

Herplanten

Deze optie vind je zowel bij het aanmaken als bij het bewerken van een beplanting. Bij het bewerken staat ze direct onder de oogst. Sommige planten worden het hele jaar door geoogst en direct weer gezaaid of geplant (bijv. sla en radijzen).

Met het vinkje laat je grove weten dat je op deze plek regelmatig wilt herplanten.

Dit heeft invloed op de duur van de beplanting in het bedplan. Een voorbeeld: radijzen hebben een teeltduur van ongeveer een maand maar kunnen tot september geoogst worden. Als je in april start en herplanten activeert, plant grove de beplanting tot september in. Zonder het vinkje eindigt ze al in mei.

De taken in het plan veranderen hierdoor niet. Je beslist zelf wanneer je herplant.

Indeling van de bedden

De indeling en weergave van het bed hangt af van het gekozen type bed:

Zonder vast systeem

Je ziet de breedte van het bed horizontaal en de lengte verticaal. Linialen en een raster worden getoond voor een beter gevoel voor de afstanden. Deze kun je in de instellingen aanpassen of deactiveren.

Rijmengteelt op bedden

Onder het bed wordt de beschikbare ruimte getoond. Is er nog geen beplanting aangemaakt, dan zie je de breedte van het bed. Bij het aanmaken van een beplanting is het bed altijd in secties van 5 cm verdeeld. Zodra je een beplanting plaatst, wordt links en rechts de afstand tot de rand getoond. Bij meerdere beplantingen zie je de afstand ertussen.

Gertrud Franck en familie Langerhorst

Hier wordt het bed niet in centimeters weergegeven maar in A-, B- en C-rijen ingedeeld. Je ziet ook spinazierijen en bij de familie Langerhorst ook de klaverpaden.

Meerdere beplantingen op dezelfde plek

Het is mogelijk om meerdere planten op dezelfde plek te combineren.

Zonder vast systeem: Beplantingen kunnen elkaar gedeeltelijk of volledig overlappen. Dit is handig wanneer planten verschillende groeifasen hebben of je bewust goede partners samen wilt planten. Kleinere beplantingen liggen altijd boven grotere, zo kun je ze direct aanklikken.

Rijmengteelt: Je kunt meerdere planten in dezelfde rij combineren, bijv. knolselderij en prei, die elkaar goed doen. Ze worden dan licht verschoven ten opzichte van elkaar weergegeven.

Klik je op een plek waar meerdere beplantingen liggen, dan opent daar een kleine keuzelijst. Die toont elke beplanting met afbeelding, naam en periode. Kies de beplanting die je wilt bewerken. Bovenaan in het bewerkingspaneel kun je daarna nog naar een van de andere wisselen. Zolang je bewerkt, toont grove de andere beplantingen op deze plek vager.

Hoeveel planten het worden

Staan beplantingen tegelijk op dezelfde plek, dan groeien er van elk minder planten. grove rekent dat automatisch uit: de beplantingen komen iets verder uit elkaar te staan en het aantal past zich aan. Hoeveel, hangt ervan af of de twee teeltpartners zijn. Aan beide uiteinden van een rij laat grove tot aan de rand een halve plantafstand vrij. Een voorbeeld met een rij van 2 m:

  • Rijpartner en beplantingen zonder partnerschap: alleen passen er 6 kroppen sla of 50 wortels in de rij. Samen komt de sla iets verder uit elkaar te staan en vullen de wortels de gaten op. Er blijven 5 kroppen sla en 25 wortels over.
  • Afwisselende rijpartner: knolselderij en prei wisselen elkaar af, en de knolselderij houdt zijn afstand. Er blijven 4 knolselderijen en 4 preien over.
  • Onderbeplanting en Plantengilde: de planten groeien boven en onder elkaar en nemen elkaar geen ruimte af. Beide houden hun volledige aantal.

Overlappen twee beplantingen maar gedeeltelijk, dan neemt het aantal navenant minder af. Haal je ze weer uit elkaar of verwijder je er een, dan krijgt de andere haar oorspronkelijke plantafstand terug. Komt er een derde beplanting bij, dan rekent grove ze allemaal opnieuw uit.

In het bewerkingspaneel zie je bij Plantafstand nog steeds de eigen afstand van de plant. Deelt ze de ruimte, dan staat er onder het aantal planten een opmerking.

Buren

Een belangrijk punt bij mengteelt zijn goede en slechte buren. Zodra je een nieuwe beplanting start, toont grove hoe de nieuwe plant zich verhoudt tot de bestaande:

  • Groene achtergrond: Goede buren, ze ondersteunen elkaar.
  • Rode achtergrond: Slechte buren, liever vermijden.
  • Donkergroene achtergrond: Teeltpartners die je bewust samen plant.

Tip: Met de filterdialoog kun je gericht zoeken naar planten die goede buren zijn voor bepaalde andere planten. Je kunt zelfs meerdere planten selecteren en grove toont je planten die voor allemaal goede of minstens neutrale buren zijn.

Belangrijk: Goede buren worden alleen tijdens het bewerken getoond, anders zou het bed te onoverzichtelijk worden. Slechte buren worden altijd getoond, ook wanneer je geen beplanting aan het bewerken bent.

Partners in het bed

Teeltpartners horen dicht bij elkaar. Daarom maakt grove de afstandsregel voor hen soepeler:

  • Rijmengteelt op bedden: Normaal is alles binnen de rijafstand van een bestaande beplanting rood geblokkeerd. Bij een Rijpartner wordt de rij van de partner donkergroen: je wordt als het ware uitgenodigd om beide in dezelfde rij te zetten. Bij Onderbeplanting en Plantengilde geeft grove het hele gebied rond de partner vrij. Ga je over de markering, dan zie je hoe de twee samen geplant worden. Boven de partnerplant verschijnt het symbool van het partnerschap.
  • Zonder vast systeem: De partner krijgt een donkergroene rand en toont symbool en soort partnerschap, bijvoorbeeld “Rijpartner”. Klik je erop, dan legt grove de nieuwe beplanting precies op het vlak van de partner.
  • Gertrud Franck en familie Langerhorst: Een onderbeplanting waarvan het rijtype eigenlijk niet past, wordt toch donkergroen getoond. Basilicum wordt dus ook onder de tomaat in de A-rij aanbevolen.

De afstand tot alle andere planten en tot de rand van het bed blijft gelden, net als de planttijd.

Vruchtwisseling / voorgangers

Sommige planten hebben het moeilijk als er kort daarvoor een bepaalde andere plant op dezelfde plek stond. Vaak omdat ze tot dezelfde familie horen, ziekten zich in de bodem ophouden of voedingsstoffen eenzijdig verbruikt zijn. Kool is het bekendste voorbeeld: komt er te vroeg weer kool op dezelfde plek, dan dreigen problemen zoals knolvoet, die jarenlang in de bodem blijft.

Grove houdt deze verbanden voor je in de gaten en toont ze direct in het bed. De weergave is bij alle bedtypes hetzelfde:

  • Groen gearceerd betekent: de plant op de betreffende plek is een goede voorganger voor je nieuwe beplanting.
  • Rood gearceerd betekent: het gaat om een slechte voorganger – kies hier beter een andere plek of plant.

In het gearceerde vlak zie je de naam van de voorganger. De plus- of minsymbolen ervoor tonen je de sterkte van het effect. Een of twee plustekens staan voor goede of bijzonder gunstige voorgangers. Een of twee mintekens voor ongunstige of bijzonder problematische voorgangers.

Vruchtwisseling bij rijmengteelt op bedden en zonder vast systeem

Bij deze twee bedtypes komt het op de voorgaande jaren aan. grove onthoudt per bed welke planten waar hebben gegroeid, tot zeven jaar terug. Dit gedeelte zie je daarom pas als je minstens een jaar met grove hebt gewerkt.

De weergave verschilt afhankelijk van of je net een nieuwe beplanting aanmaakt of een bestaande bewerkt, of dat het bedplan gewoon ter inzage openstaat.

Wordt er net een beplanting aangemaakt of bewerkt, dan worden alle voor deze plant relevante voorgangers in het bed getoond. Elk voorgaand jaar waarin er een relevante voorganger is, verschijnt als een eigen regel. De breedte van het gearceerde vlak hangt af van de invloedszone van de voorganger. Grote planten zoals kool of bonen hebben een breder effect dan kleinere zoals sla of radijzen.

Wanneer je geen beplanting bewerkt, toont grove alleen de problematische voorgangers, direct bij de betreffende beplanting.

Vruchtwisseling bij Gertrud Franck en familie Langerhorst

De teeltmethoden van Gertrud Franck en de familie Langerhorst nemen je bij de vruchtwisseling al heel veel uit handen. Omdat de rijen jaar na jaar over het bed wandelen, staat een plant pas na vele jaren weer op zijn oude plek. In de meeste gevallen regelt de vruchtwisseling zich daardoor vanzelf. Meer over het idee erachter vind je in de artikelen over rijmengteelt volgens Gertrud Franck en over rijmengteelt volgens familie Langerhorst.

Maar niet elk probleem lost zich vanzelf op. Juist bij langlopende vruchtwisselingskwesties – kool is opnieuw het schoolvoorbeeld – kan een afstand van een paar jaar te krap zijn. Ook als je een plant bewust op een andere rij zet dan het systeem voorziet, kan er een ongunstige combinatie ontstaan. Precies hier helpt grove je.

Anders dan bij de andere bedtypes kijkt grove hier niet naar de voorgaande jaren, maar naar de rijen in hetzelfde jaar. Doordat de rijen naar rechts wandelen, wordt een plant verder naar rechts later de voorganger van een plant verder naar links. grove rekent de jaarlijkse verschuiving mee en meldt het wanneer twee gewassen bij dit wandelen te dicht op elkaar komen. Zo zie je bijvoorbeeld wanneer een bloemkool en een broccoli op naburige rijen in de loop der jaren te dicht bij elkaar komen – ook als ze in het huidige jaar ver genoeg uit elkaar staan.

Toetsenbord

Met het toetsenbord kun je bepaalde acties versnellen. Dit zijn de beschikbare toetsen:

  • Esc: Aanmaken of bewerken annuleren
    • beëindigt het bewerken van een beplanting
    • annuleert het aanmaken van een nieuwe beplanting
  • Delete / Backspace: Verwijdert de momenteel geselecteerde (bewerkte) beplanting
  • Pijltoetsen (alleen wanneer een beplanting geselecteerd is)
    • Zonder vast systeem: ← / → / ↑ / ↓ verplaatst de beplanting met 1 cm
    • Rijmengteeltbed: ← / → verplaatst de beplanting met een rij
  • Shift + pijltoetsen (alleen wanneer een beplanting geselecteerd is)
    • Zonder vast systeem: Shift + ← / → / ↑ / ↓ verkleint of vergroot
    • Rijmengteeltbed: Geen functie
  • Ctrl/Cmd + pijltoetsen: Zelfde functie, maar 5 cm of 5 rijen
  • Ctrl/Cmd + C: Kopieert de momenteel geselecteerde (bewerkte) beplanting
  • Ctrl/Cmd + F: Opent de plantenfilterdialoog (plantenlijst)
  • Ctrl/Cmd + I: Opent de infodialoog voor de huidige plant
  • + / –: Zoom (nog geen functie bij rijmengteeltbedden)

Instellingen

Via “Instellingen” rechtsboven open je een dialoog met twee onderdelen.

Bed bewerken: Met “Naam en afmetingen wijzigen” pas je naam, teeltplek, licht, afmetingen en details van het bed aan, zonder terug te gaan naar het overzicht. Er opent dezelfde dialoog als bij het aanmaken. Meer hierover bij Bed achteraf bewerken. Zonder internetverbinding is deze knop niet beschikbaar.

Weergave: Hier toon en verberg je verschillende elementen, vooral de plantnamen, de buren en de voorgangers. Bij bedden zonder vast systeem stel je hier ook het raster en het magnetisch uitlijnen in.

Afdrukken

grove drukt je bed af zoals je het op het scherm ziet. Niet iedereen wil met een laptop of tablet in de tuin staan.

In de afdrukinstellingen kun je Formaat, Oriëntatie en Schaal opgeven. Bij kleinere bedden passen misschien twee maanden naast elkaar op een pagina.